Hoe ontwikkelen je hersenen zich?
De hersenen, het meest complexe orgaan in je lichaam, regelen belangrijke functies zoals ademhaling, hartslag en beweging.
Ze zijn opgedeeld in drie delen: de grote hersenen, kleine hersenen en de hersenstam.
De buitenkant van de grote hersenen, de hersenschors, bevat specifieke gebieden: de hersencentra, die verantwoordelijk zijn voor bepaalde taken.
De hersenen bestaan uit een netwerk van ongeveer honderd miljard zenuwcellen. Bij de geboorte zijn de meeste verbindingen tussen deze cellen nog niet functioneel. Het proces waarin deze verbindingen zich ontwikkelen, heet hersenrijping.
Tijdens de kindertijd rijpen vooral de hersencentra die te maken hebben met bewegen en praten. Het gebied van Wernicke helpt bij het herkennen van woorden, terwijl het gebied van Broca betrokken is bij grammatica en spraak. Wernicke rijpt eerder, wat verklaart waarom kinderen vaak meer woorden begrijpen dan ze kunnen zeggen.
De frontaalkwab, een belangrijk deel van de hersenen, regelt emoties, sociale vaardigheden, logisch redeneren, planning en impulsbeheersing. Deze kwab rijpt vooral tijdens de puberteit.
Welke veranderingen zijn er na je kindertijd?
De hersenen zijn volledig ontwikkeld rond de leeftijd van 25 jaar. Vooral de frontaalkwab en het limbisch systeem veranderen sterk in de puberteit. De frontaalkwab verbetert vaardigheden zoals plannen, probleemoplossing en zelfbeheersing. Toch hebben pubers vaak moeite met afleidingen en impulscontrole, omdat dit gebied nog niet volledig gerijpt is.
Het limbisch systeem, dat betrokken is bij emoties en motivatie, is in de puberteit extra gevoelig. Dit verklaart waarom pubers soms risicogedrag vertonen en de gevolgen van hun acties niet goed inschatten. Hoewel de hersenen na het 25e levensjaar volgroeid zijn, blijven ze veranderbaar. Door te leren en te trainen ontstaan nieuwe verbindingen tussen zenuwcellen, wat aantoont dat je op elke leeftijd nog nieuwe dingen kunt leren.
Woordenlijst
- Frontaalkwab: Het voorste deel van de grote hersenen. Verschillende gebieden daarin helpen bijvoorbeeld bij plannen, keuzes maken en bewegingen aansturen.
- Gebied van Broca: Een hersengebied dat samen met andere gebieden helpt om taal te vormen en de bewegingen voor spreken te plannen.
- Gebied van Wernicke: Een gebied in het taalnetwerk van de hersenen dat onder andere helpt bij het verwerken en begrijpen van taal.
- Hersenen: Het orgaan in je hoofd dat informatie verwerkt en reacties aanstuurt. Je gebruikt het ook om te denken, te leren en dingen te onthouden.
- Hersencentrum: Een gebied in de hersenen dat een belangrijke rol speelt bij een bepaalde taak, bijvoorbeeld zien of bewegen.
- Hersenrijping: Het verder ontwikkelen van de hersenen en hun verbindingen. Daardoor kunnen vaardigheden als plannen en jezelf beheersen geleidelijk veranderen.
- Limbisch systeem: Een groep samenwerkende hersengebieden die onder andere betrokken is bij emoties, motivatie en geheugen.
Alles gelezen? Test jezelf met een paar vragen en kijk wat je al goed begrijpt over paragraaf 10.5!