10.5 Hersenen veranderen Samenvatting
Hoe ontwikkelen je hersenen zich?
De hersenen, het meest complexe orgaan in je lichaam, regelen belangrijke functies zoals ademhaling, hartslag en beweging.
Ze zijn opgedeeld in drie delen: de grote hersenen, kleine hersenen en de hersenstam.
De buitenkant van de grote hersenen, de hersenschors, bevat specifieke gebieden: de hersencentra, die verantwoordelijk zijn voor bepaalde taken.
De hersenen bestaan uit een netwerk van ongeveer honderd miljard zenuwcellen. Bij de geboorte zijn de meeste verbindingen tussen deze cellen nog niet functioneel. Het proces waarin deze verbindingen zich ontwikkelen, heet hersenrijping.
Tijdens de kindertijd rijpen vooral de hersencentra die te maken hebben met bewegen en praten. Het gebied van Wernicke helpt bij het herkennen van woorden, terwijl het gebied van Broca betrokken is bij grammatica en spraak. Wernicke rijpt eerder, wat verklaart waarom kinderen vaak meer woorden begrijpen dan ze kunnen zeggen.
De frontaalkwab, een belangrijk deel van de hersenen, regelt emoties, sociale vaardigheden, logisch redeneren, planning en impulsbeheersing. Deze kwab rijpt vooral tijdens de puberteit.
Welke veranderingen zijn er na je kindertijd?
De hersenen zijn volledig ontwikkeld rond de leeftijd van 25 jaar. Vooral de frontaalkwab en het limbisch systeem veranderen sterk in de puberteit. De frontaalkwab verbetert vaardigheden zoals plannen, probleemoplossing en zelfbeheersing. Toch hebben pubers vaak moeite met afleidingen en impulscontrole, omdat dit gebied nog niet volledig gerijpt is.
Het limbisch systeem, dat betrokken is bij emoties en motivatie, is in de puberteit extra gevoelig. Dit verklaart waarom pubers soms risicogedrag vertonen en de gevolgen van hun acties niet goed inschatten. Hoewel de hersenen na het 25e levensjaar volgroeid zijn, blijven ze veranderbaar. Door te leren en te trainen ontstaan nieuwe verbindingen tussen zenuwcellen, wat aantoont dat je op elke leeftijd nog nieuwe dingen kunt leren.
Woordenlijst
- Frontaalkwab: Voorste deel van de hersenen, belangrijk bij emoties, sociale vaardigheden, logisch redeneren, plannen en organiseren, en impulsbeheersing.
- Gebied van Broca: Deel van de hersenen dat belangrijk is bij spreken; verantwoordelijk voor grammatica en het spreken zelf.
- Gebied van Wernicke: Deel van de hersenen dat belangrijk is bij het herkennen van de betekenis van woorden.
- Hersenen: Orgaan dat lichaamsfuncties zoals ademhaling en hartslag regelt, beweging mogelijk maakt en betrokken is bij waarnemen, denken en voelen.
- Hersencentrum: Gebied in de hersenen met een specifieke taak.
- Hersenrijping: Ontstaan van verbindingen tussen hersencellen, waardoor delen van je hersenen bepaalde taken kunnen uitvoeren.
- Limbisch systeem: Deel van de hersenen dat onder andere betrokken is bij emoties, motivatie en genot.
Alles gelezen? Test jezelf met een paar vragen en kijk wat je al goed begrijpt over paragraaf 10.5!