Wanneer koelt zweet?
Een waaier koelt ook droge huid. Kun je het extra effect van verdampend water apart onderzoeken?
Van voorspelling naar verklaring
Voel je verschil?
0 betekent geen extra koelte. 5 betekent sterk koeler.
01 · Voorspel
Wat verwacht jij?
Je test twee factoren: water op je huid en lucht die langs je huid beweegt. In welke situatie verwacht je dat je huid het koelst aanvoelt?
02 · Probeer
Doe het proefje
Nodig · Water op kamertemperatuur, een theelepel, een vel stevig papier, een handdoek en een klok of telefoon. Gebruik alleen intacte huid.
- Maak van het papier een waaier. Kies een klein stukje huid op de rug van je hand. Gebruik steeds dezelfde plek en laat die tussen metingen droog worden en weer normaal aanvoelen.
- Test vier combinaties van droog of licht vochtig, met of zonder luchtstroom. Verdeel bij de twee natte proeven telkens twee even grote druppels over die plek. Waaier bij de twee proeven met luchtstroom 15 seconden, steeds van dezelfde afstand en in hetzelfde tempo. Wacht bij de proeven zonder luchtstroom ook 15 seconden.
- Geef na elke proef aan hoeveel koeler je huid aanvoelt dan vlak ervoor. Gebruik 0 als je huid niet koeler aanvoelt en 5 als die veel koeler aanvoelt. Vergelijk nat met en zonder waaier. Doe hetzelfde voor droog. Bij welke vergelijking merk je het duidelijkste verschil? Herhaal in omgekeerde volgorde als je tijd hebt.
03 · Verklaar
Zo zit het
Bij het verdampen van water is energie nodig. Die kan onder andere uit je huid komen. Luchtstroom voert vochtige lucht bij de huid weg, waardoor doorgaans meer water kan verdampen. Ook droge huid kan door luchtstroom warmte verliezen. Daarom vergelijk je het extra effect van lucht op natte huid met het extra effect op droge huid. Het water in de proef stelt zweet voor. Je houdt bij hoe koel je huid aanvoelt. De cijfers helpen je je waarnemingen te vergelijken. Ze geven geen temperatuur of hoeveelheid verdampt water aan.
Denkvraag · Iemand geeft ‘nat met lucht’ een 5 en ‘droog met lucht’ een 3. Waarom heb je de situaties zonder lucht nog nodig?
04 · Check
Kun je het toepassen?
- Houd de hoeveelheid water gelijk en verander alleen de luchtstroom.
- Verdampend water kan warmte aan de huid onttrekken.
- Een gevoelsscore is geen temperatuurmeting.
Voor de docent
Van kijken naar begrijpen
Voorbereiding en aanpak
Maak de vier combinaties expliciet. Bespreek dat een hogere score betekent dat je huid koeler aanvoelde. Een verschil van twee scorepunten betekent bijvoorbeeld niet dat de huid twee graden is afgekoeld. Gebruik voorbeeldscores als zelf testen lastig is.
Denkvraag bespreken
De natte huid kan zonder lucht al koeler aanvoelen. Met de andere twee condities kun je per huidtoestand zien wat luchtstroom toevoegt. Vraag of koud water de vergelijking zou vertekenen.