Met twee chromosomenparen kun je meer combinaties doorgeven dan je misschien denkt.
Turf je combinaties
Voer twee muntworpen tegelijk in. Kop is A. Munt is B.
| Combinatie | Aantal |
|---|---|
| 1A + 2A | 0 |
| 1A + 2B | 0 |
| 1B + 2A | 0 |
| 1B + 2B | 0 |
01 · Voorspel
In dit model zijn er twee paren chromosomen. Een geslachtscel krijgt één exemplaar uit elk paar. Hoeveel verschillende uitkomsten zijn er mogelijk voor zo’n geslachtscel?
02 · Probeer
Nodig · Eén munt, papier en pen. Je kunt ook digitaal werpen of je eigen worpen invoeren.
03 · Verklaar
Bij meiose worden de twee chromosomen van elk paar gescheiden. In dit model kan elk van de twee paren onafhankelijk van het andere paar in twee richtingen liggen. Er zijn daarom twee maal twee mogelijke combinaties voor één geslachtscel. Je volgt hier één mogelijke uitkomst per keer. De muntworpen stellen geen complete deling voor. Bij mitose krijgen beide nieuwe celkernen juist beide exemplaren van elk paar. In echte meiose kan ook uitwisseling van DNA tussen overeenkomstige chromosomen plaatsvinden. Die stap is hier weggelaten.
Denkvraag · Een groep ziet 1B + 2B geen enkele keer. Hoe kun je aantonen dat die combinatie toch mogelijk is?
04 · Check
Voor de docent
Laat leerlingen eerst alle uitkomsten opschrijven en daarna pas werpen. Maak onderscheid tussen vier theoretische mogelijkheden en de telling na twaalf worpen. Benadruk dat A en B hier hele chromosomen voorstellen.
Kies B voor het eerste paar en ook B voor het tweede paar. Die twee keuzes zijn mogelijk en sluiten elkaar niet uit. Twee keer munt levert precies deze combinatie op.