Van één cel naar acht. Wordt het geheel groter of worden de cellen kleiner?
Het ruitjesmodel
01 · Voorspel
Na de bevruchting deelt de eerste cel zich. Wat gebeurt er tijdens de eerste delingen met het aantal cellen en hun gemiddelde grootte?
02 · Probeer
Nodig · Een vel ruitjespapier en een potlood, of het digitale model. Een leeg vel met een liniaal kan ook.
03 · Verklaar
De eerste cel na de bevruchting heet de zygote. Bij de eerste klievingsdelingen wordt het aanwezige celmateriaal verdeeld over steeds meer, kleinere cellen. Het geheel groeit in die eerste fase nauwelijks. Een echt vroeg embryo bestaat uit cellen in drie dimensies. In dit platte model gebruik je oppervlakte om de verdeling zichtbaar te maken.
Denkvraag · Waarom heb je zowel het aantal cellen als de buitenmaat nodig om te bepalen of het geheel groeit?
04 · Check
Voor de docent
Laat leerlingen de uitkomsten in hokjes opschrijven: 64, 32, 16 en 8 hokjes per cel. Laat ze het verschil tussen delen en groeien onder woorden brengen. Gebruik het model voor de eerste klievingsdelingen, vóór uitbreiding van de blastocyst.
Het aantal cellen kan stijgen terwijl dezelfde ruimte wordt verdeeld. De buitenmaat laat zien of het geheel groter wordt. De tekening toont geen celvormen of volume.