6.1 Bloemen
Wat is de functie van een bloem?
Een bloem zorgt voor de voortplanting van een plant door het vormen van zaden.
Uit welke delen bestaat een bloem?
Een bloem bestaat uit kelkbladeren, kroonbladeren, meeldraden en een stamper.
Wat is de functie van kelkbladeren?
Kelkbladeren beschermen de bloemknop tegen kou, uitdroging en beschadiging.
Wat is de functie van kroonbladeren?
Kroonbladeren zijn vaak opvallend gekleurd en lokken insecten voor bestuiving.
Wat is een meeldraad?
De meeldraad is het mannelijk voortplantingsorgaan van een bloem en maakt stuifmeel.
Wat is stuifmeel?
Stuifmeel bestaat uit kleine korrels met mannelijke geslachtscellen van een plant.
Waaruit bestaat een meeldraad?
Een meeldraad bestaat uit een helmdraad en een helmknop.
Wat zit er in de helmknop?
In de helmknop zitten helmhokjes waarin stuifmeelkorrels worden gevormd.
Wat is de functie van de stamper?
De stamper is het vrouwelijk voortplantingsorgaan van een bloem en vormt zaadbeginsels.
Uit welke delen bestaat een stamper?
Een stamper bestaat uit een stempel, een stijl en een vruchtbeginsel.
Wat is de functie van de stempel?
De stempel vangt stuifmeel op bij bestuiving.
Wat is de functie van de stijl?
De stijl verbindt de stempel met het vruchtbeginsel en geleidt de stuifmeelbuis.
Wat zit er in het vruchtbeginsel?
In het vruchtbeginsel zitten één of meer zaadbeginsels met eicellen.
Wat is een tweeslachtige bloem?
Een tweeslachtige bloem heeft zowel meeldraden als een stamper.
Wat is een eenslachtige bloem?
Een eenslachtige bloem heeft óf alleen meeldraden óf alleen een stamper.
Wat is het verschil tussen een eenhuizige en tweehuizige plant?
Bij eenhuizige planten zitten mannelijke en vrouwelijke bloemen aan dezelfde plant; bij tweehuizige aan aparte planten.
Waarom zijn bloemen vaak opvallend gekleurd?
Opvallende kleuren en geuren trekken insecten aan voor bestuiving.
Wat gebeurt er met de bloem na de bevruchting?
Na de bevruchting verdorren kelk- en kroonbladeren en groeit het vruchtbeginsel uit tot vrucht.
Wat is de functie van bloemen in de natuur?
Bloemen zorgen voor de voortplanting van planten en vormen voedsel voor insecten en dieren.
6.2 Bestuiving
Wat is bestuiving?
Bestuiving is het overbrengen van stuifmeel van de meeldraden naar de stempel van een bloem.
Waarom is bestuiving belangrijk?
Bestuiving is nodig zodat de eicellen in de zaadbeginsels bevrucht kunnen worden.
Wat is zelfbestuiving?
Zelfbestuiving is bestuiving waarbij het stuifmeel op de stempel van dezelfde bloem terechtkomt.
Wat is kruisbestuiving?
Kruisbestuiving is bestuiving waarbij stuifmeel van de ene plant op de stempel van een andere plant terechtkomt.
Welke twee manieren van bestuiving zijn er?
Bestuiving kan door de wind of door insecten plaatsvinden.
Wat zijn kenmerken van insectenbloemen?
Insectenbloemen zijn groot, opvallend en vaak geurend, met kleverig stuifmeel.
Wat zijn kenmerken van windbloemen?
Windbloemen zijn klein, hebben onopvallende kleuren en veel licht stuifmeel.
Waarom produceren windbloemen veel stuifmeel?
Omdat de kans klein is dat het stuifmeel de juiste bloem bereikt, maken ze extra veel stuifmeel.
Hoe zorgt een insect voor bestuiving?
Een insect strijkt stuifmeel af op de stempel van de volgende bloem die het bezoekt.
Wat gebeurt er na de bestuiving?
Na de bestuiving groeit een stuifmeelbuis van de stempel naar het vruchtbeginsel.
Wat zit er in een stuifmeelkorrel?
In een stuifmeelkorrel zit de mannelijke geslachtscel van de plant.
Wat is de rol van de stempel bij bestuiving?
De stempel vangt stuifmeel op en laat het kiemen om een stuifmeelbuis te vormen.
Waarom is de stempel vaak kleverig?
De stempel is kleverig om stuifmeelkorrels goed vast te houden bij bestuiving.
Wanneer vindt bestuiving meestal plaats?
Bestuiving vindt meestal plaats als de bloemen open zijn en de meeldraden rijp stuifmeel bevatten.
Wat betekent dat een plant windbestuivend is?
Een windbestuivende plant gebruikt de wind om stuifmeel te verspreiden.
Wat betekent dat een plant insectenbestuivend is?
Een insectenbestuivende plant gebruikt insecten om stuifmeel over te brengen naar een andere bloem.
Welke voordelen heeft kruisbestuiving?
Kruisbestuiving zorgt voor meer variatie in erfelijke eigenschappen bij nakomelingen.
Wat is het verschil tussen bestuiving en bevruchting?
Bestuiving is het overbrengen van stuifmeel; bevruchting is het samensmelten van geslachtscellen.
Wat gebeurt er met de bloem bij succesvolle bestuiving?
De bloem bereidt zich voor op bevruchting doordat een stuifmeelbuis naar het vruchtbeginsel groeit.
Hoe helpen dieren bij bestuiving?
Dieren zoals bijen, vlinders en vogels dragen stuifmeel van bloem tot bloem en bevorderen zo de voortplanting.
6.3 Bevruchting
Wat is bevruchting bij planten?
Bevruchting is het samensmelten van een mannelijke en een vrouwelijke geslachtscel in een bloem.
Waar vindt bevruchting plaats bij een bloem?
Bevruchting vindt plaats in het zaadbeginsel binnen het vruchtbeginsel van de stamper.
Wat gebeurt er na bestuiving?
Na bestuiving groeit uit het stuifmeel een stuifmeelbuis door de stijl naar het vruchtbeginsel.
Wat is een stuifmeelbuis?
Een stuifmeelbuis is een buis die ontstaat uit een stuifmeelkorrel en groeit naar een eicel in het zaadbeginsel.
Wat zit er in een stuifmeelbuis?
In de stuifmeelbuis zitten de mannelijke geslachtscellen die naar de eicel toe bewegen.
Wat gebeurt er tijdens de bevruchting?
Tijdens de bevruchting versmelt de kern van de mannelijke geslachtscel met de kern van de eicel.
Wat ontstaat na de bevruchting?
Na de bevruchting ontstaat een zygote die uitgroeit tot een kiem in het zaad.
Wat is een zygote?
Een zygote is de bevruchte eicel waaruit een nieuw plantje kan groeien.
Wat vormt het zaad na bevruchting?
Het zaad bestaat uit de kiem, het reservevoedsel en het zaadhuidje.
Wat gebeurt er met het vruchtbeginsel na de bevruchting?
Het vruchtbeginsel groeit uit tot een vrucht die de zaden bevat.
Wat gebeurt er met de kroon- en kelkbladeren na bevruchting?
De kroon- en kelkbladeren verdrogen en vallen meestal af.
Wat is de functie van de vrucht?
De vrucht beschermt de zaden en helpt bij de verspreiding ervan.
Wat zijn de drie delen van een zaad?
Een zaad bestaat uit de kiem, de zaadlobben en de zaadhuid.
Wat is de kiem?
De kiem is het jonge plantje dat zich uit de zygote ontwikkelt.
Wat bevatten de zaadlobben?
De zaadlobben bevatten reservevoedsel dat de kiem gebruikt bij het ontkiemen.
Wat is de zaadhuid?
De zaadhuid is het beschermende vliesje om het zaad heen.
Wat is de navel van een zaad?
De navel is het litteken waar het zaad aan de vrucht vastzat.
Wat is het poortje van een zaad?
Het poortje is een klein gaatje in de zaadhuid waar water naar binnen kan dringen bij het ontkiemen.
Wat is het verschil tussen bestuiving en bevruchting?
Bestuiving is het overbrengen van stuifmeel; bevruchting is het samensmelten van de geslachtscellen.
Wat gebeurt er met de bloem na de bevruchting?
Na de bevruchting verdorren de bloemdelen en blijft de vrucht met zaden over.
6.4 Vruchten en zaden
Wat is een vrucht?
Een vrucht is het rijpe vruchtbeginsel dat de zaden van een plant bevat.
Wat is de functie van een vrucht?
De vrucht beschermt de zaden en helpt bij de verspreiding ervan.
Hoe ontstaat een vrucht?
Een vrucht ontstaat uit het vruchtbeginsel na de bevruchting.
Wat bevat een vrucht?
Een vrucht bevat een of meer zaden die uit de zaadbeginsels zijn ontstaan.
Wat is een zaad?
Een zaad is het deel van de plant waaruit een nieuw plantje kan groeien.
Waaruit bestaat een zaad?
Een zaad bestaat uit de kiem, reservevoedsel en een zaadhuid.
Wat is de functie van reservevoedsel in een zaad?
Reservevoedsel voedt de kiem bij het ontkiemen totdat de jonge plant zelf voedsel kan maken.
Wat is een droge vrucht?
Een droge vrucht heeft een harde wand, zoals een peul of dopvrucht.
Wat is een sappige vrucht?
Een sappige vrucht heeft een zachte, eetbare vruchtwand, zoals een appel of bes.
Wat is zaadverspreiding?
Zaadverspreiding is het verspreiden van zaden om nieuwe planten te laten groeien op andere plekken.
Waarom is zaadverspreiding belangrijk?
Zaadverspreiding voorkomt dat planten te dicht op elkaar groeien en vergroot hun overlevingskans.
Welke manieren van zaadverspreiding zijn er?
Zaden kunnen worden verspreid door de wind, door dieren, door water of door de plant zelf.
Wat is windverspreiding?
Windverspreiding is wanneer zaden met pluis of vleugels door de wind worden meegenomen.
Wat is dierlijke verspreiding?
Dierlijke verspreiding gebeurt als dieren zaden eten of meenemen in hun vacht.
Wat is waterverbreiding?
Bij waterverbreiding drijven vruchten of zaden weg met het water, zoals bij de kokosnoot.
Wat is zelfverspreiding?
Bij zelfverspreiding schieten vruchten hun zaden zelf weg, zoals bij de springbalsemien.
Wat gebeurt er met de vrucht na verspreiding?
Na verspreiding droogt de vrucht vaak uit en sterft de plant of het vruchtdeel af.
Wat is het verschil tussen een vrucht en een zaad?
De vrucht bevat de zaden; het zaad kan uitgroeien tot een nieuwe plant.
Wat bepaalt de manier van verspreiding?
De bouw van de vrucht en de omgeving bepalen hoe zaden worden verspreid.
Wat is het voordeel van verspreiding door dieren?
Zaden kunnen zo ver van de moederplant terechtkomen en nieuwe leefgebieden bereiken.
6.5 Ontkiemen en groeien
Wat is ontkiemen?
Ontkiemen is het begin van de groei van een nieuw plantje uit een zaad.
Wat is er nodig voor ontkieming?
Voor ontkieming zijn water, zuurstof en een geschikte temperatuur nodig.
Wat gebeurt er als een zaad water opneemt?
Het zaad zwelt op, de zaadhuid barst open en de kiem begint te groeien.
Wat komt er het eerst uit het zaad tijdens ontkiemen?
De wortel komt als eerste naar buiten om water op te nemen en de plant vast te zetten.
Wat komt er na de wortel uit het zaad?
Na de wortel groeit de stengel omhoog naar het licht.
Wat is de functie van de wortel bij het ontkiemen?
De wortel neemt water en voedingsstoffen op en verankert het jonge plantje in de grond.
Wat is de functie van de stengel bij jonge planten?
De stengel zorgt voor stevigheid en transporteert water en voedingsstoffen naar de bladeren.
Wat gebeurt er met de zaadlobben bij het ontkiemen?
De zaadlobben leveren reservevoedsel totdat het plantje zelf aan fotosynthese kan doen.
Wat is groeien bij planten?
Groeien is het groter en zwaarder worden van een plant door celdeling en celgroei.
Wat is celdeling?
Celdeling is het proces waarbij één cel zich splitst in twee nieuwe cellen.
Wat is celgroei?
Celgroei is het groter worden van een nieuwe cel na de deling.
Waar vindt groei vooral plaats bij planten?
Groei vindt vooral plaats aan de toppen van wortels en stengels, waar delingsweefsel zit.
Wat is delingsweefsel?
Delingsweefsel bestaat uit cellen die zich voortdurend kunnen delen om groei mogelijk te maken.
Wat is lengtegroei?
Lengtegroei is het langer worden van een plant door celdeling aan de toppen van wortels en stengels.
Wat is diktegroei?
Diktegroei is het breder worden van stengels en wortels, vooral bij houtachtige planten.
Wat is fotosynthese?
Fotosynthese is het proces waarbij planten in bladeren glucose maken uit water, koolstofdioxide en zonlicht.
Waarom heeft een jonge plant licht nodig?
Licht is nodig voor fotosynthese zodat de plant energie kan maken om te groeien.
Wat gebeurt er als een zaad in het donker ontkiemt?
Het plantje wordt bleek en langwerpig omdat het op zoek gaat naar licht.
Wat is de groeirichting van wortels en stengels?
Wortels groeien naar beneden door de zwaartekracht, stengels groeien omhoog naar het licht.
Wat is het eindresultaat van ontkieming en groei?
Een jonge plant met wortels, stengel en bladeren die zelfstandig verder kan groeien.
6.6 Ongeslachtelijke voortplanting
Wat is ongeslachtelijke voortplanting?
Ongeslachtelijke voortplanting is voortplanting waarbij geen bevruchting plaatsvindt en nakomelingen genetisch identiek zijn aan de ouderplant.
Wat is het verschil tussen geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting?
Bij geslachtelijke voortplanting versmelten geslachtscellen, bij ongeslachtelijke niet.
Wat ontstaat er bij ongeslachtelijke voortplanting?
Er ontstaat een nieuwe plant die dezelfde erfelijke eigenschappen heeft als de ouderplant.
Wat zijn voorbeelden van ongeslachtelijke voortplanting?
Voorbeelden zijn stekken, bollen, knollen, wortelstokken en uitlopers.
Wat is stekken?
Stekken is het laten uitgroeien van een afgesneden deel van een plant tot een nieuwe plant.
Wat is een bol?
Een bol is een ondergrondse opslagplaats met dikke bladeren die voedingsstoffen bevatten voor een nieuwe plant.
Wat is een knol?
Een knol is een verdikte stengel of wortel die reservevoedsel bevat voor nieuwe groei.
Wat is een wortelstok?
Een wortelstok is een ondergrondse stengel die horizontaal groeit en waaruit nieuwe planten ontstaan.
Wat is een uitloper?
Een uitloper is een bovengrondse stengel die nieuwe planten vormt op bepaalde plaatsen.
Wat is het voordeel van ongeslachtelijke voortplanting?
Het gaat snel en de nakomelingen hebben dezelfde gunstige eigenschappen als de ouderplant.
Wat is het nadeel van ongeslachtelijke voortplanting?
Er is geen erfelijke variatie, waardoor planten kwetsbaar zijn voor ziekten of veranderingen in de omgeving.
Wat is klonen bij planten?
Klonen is het kunstmatig maken van genetisch identieke planten door ongeslachtelijke voortplanting.
Wat is weefselkweek?
Weefselkweek is het kweken van nieuwe planten uit een paar cellen van een moederplant onder steriele omstandigheden.
Wat is het voordeel van weefselkweek?
Er kunnen snel veel gezonde en identieke planten worden geproduceerd.
Wat is een nadeel van weefselkweek?
Er is weinig genetische variatie, wat de planten gevoelig maakt voor ziektes.
Wat is natuurlijke ongeslachtelijke voortplanting?
Natuurlijke ongeslachtelijke voortplanting gebeurt zonder menselijk ingrijpen, bijvoorbeeld via bollen of wortelstokken.
Wat is kunstmatige ongeslachtelijke voortplanting?
Kunstmatige ongeslachtelijke voortplanting gebeurt door mensen, bijvoorbeeld door stekken of weefselkweek.
Wat is het verschil tussen natuurlijke en kunstmatige ongeslachtelijke voortplanting?
Bij natuurlijke voortplanting gaat het vanzelf, bij kunstmatige helpt de mens mee om nieuwe planten te maken.
Waarom gebruiken kwekers ongeslachtelijke voortplanting?
Kwekers gebruiken deze methode om planten met gunstige eigenschappen snel en betrouwbaar te vermeerderen.
Wat is het voordeel van klonen voor landbouw en tuinbouw?
Klonen zorgt voor uniforme planten met dezelfde kwaliteit en opbrengst.