FAQ – Thema 5. Stevigheid en beweging
5.1 Het skelet van de mens
Wat is een skelet bij de mens?

Het skelet is het inwendige geraamte van het lichaam en bestaat uit meer dan tweehonderd botten.

Welke drie hoofdonderdelen heeft het menselijk lichaam?

Het lichaam bestaat uit het hoofd, de romp en de ledematen.

Welke botten vormen samen de schedel?

De botten in het hoofd vormen samen de schedel.

Welke functie heeft de wervelkolom?

De wervelkolom draagt de schedel en vormt de centrale steun van het lichaam.

Welke botten vormen samen de borstkas?

De borstwervels, ribben en het borstbeen vormen samen de borstkas.

Wat is de functie van de borstkas?

De borstkas beschermt belangrijke organen zoals het hart en de longen.

Welke botten horen bij de schoudergordel?

De schouderbladen en de sleutelbeenderen vormen samen de schoudergordel.

Welke botten vormen het bekken?

De heupbeenderen vormen samen het bekken.

Wat zijn de vier functies van het skelet?

Het skelet geeft stevigheid, geeft vorm, beschermt organen en maakt beweging mogelijk.

Hoe zorgt het skelet voor bescherming?

Botten zoals de ribben beschermen tere organen tegen beschadiging.

Hoe maakt het skelet beweging mogelijk?

Veel botten zijn beweeglijk met elkaar verbonden en worden bewogen door spieren.

Wat zijn pijpbeenderen?

Pijpbeenderen zijn lange botten die vooral in de armen en benen voorkomen.

Waaruit bestaan de koppen van pijpbeenderen?

De koppen bestaan uit holten met rood beenmerg waarin bloedcellen worden gevormd.

Wat zit er in de mergholte van een pijpbeen?

In de mergholte zit geel beenmerg waarin vet is opgeslagen.

Wat zijn platte beenderen?

Platte beenderen zijn botten die vooral in de schedel en romp voorkomen.

Noem voorbeelden van platte beenderen.

Voorbeelden zijn schedelbeenderen, ribben en schouderbladen.

Welk beenmerg zit in platte beenderen?

Platte beenderen bevatten rood beenmerg.

Wat is het verschil tussen rood en geel beenmerg?

Rood beenmerg maakt bloedcellen en geel beenmerg slaat vet op.

Hoeveel botten heeft het skelet van een mens ongeveer?

Het skelet van een mens bestaat uit meer dan tweehonderd botten.

Waarom zijn spieren belangrijk voor het skelet?

Spieren zitten aan botten vast en zorgen ervoor dat botten kunnen bewegen.

5.2 Kraakbeenweefsel en beenweefsel
Wat is kraakbeenweefsel?

Kraakbeenweefsel is een stevig maar buigzaam weefsel waarin de cellen in groepjes in de tussencelstof liggen.

Waarom is kraakbeen elastisch?

Kraakbeen is elastisch doordat de tussencelstof het weefsel stevig maar toch buigzaam maakt.

Waar komt kraakbeenweefsel voor bij volwassenen?

Bij volwassenen komt kraakbeen voor in de neus en in de oorschelpen.

Wat is tussencelstof bij kraakbeen?

Tussencelstof is de stof tussen de kraakbeencellen die door de cellen zelf wordt gemaakt.

Wat is beenweefsel?

Beenweefsel is een hard weefsel waarbij de cellen in kringen rondom kleine kanaaltjes liggen.

Wat loopt er door de kanaaltjes in beenweefsel?

Door de kanaaltjes in het beenweefsel lopen bloedvaten.

Hoe zijn botcellen met elkaar verbonden?

Botcellen zijn met elkaar verbonden door kleine uitlopers.

Waarom is beenweefsel harder dan kraakbeen?

Beenweefsel is harder doordat de tussencelstof veel kalkzouten bevat.

Welke stoffen zitten in de tussencelstof van been?

In de tussencelstof van been zitten kalkzouten en lijmstof.

Wat is de functie van kalkzouten in botten?

Kalkzouten maken het beenweefsel hard en stevig.

Wat is de functie van lijmstof in botten?

Lijmstof zorgt ervoor dat botten een beetje buigzaam blijven.

Waarom breekt een gezond bot niet snel?

Een bot is stevig doordat het zowel kalkzouten als lijmstof bevat.

Wat gebeurt er als kalkzouten uit een bot verdwijnen?

Als de kalkzouten verdwijnen, wordt het bot buigzaam.

Wat gebeurt er als de lijmstof in een bot verbrandt?

Als de lijmstof verbrandt, wordt het bot broos en breekt het gemakkelijk.

Waaruit bestaat het skelet van baby’s vooral?

Bij baby’s bestaat het skelet vooral uit kraakbeenweefsel.

Wat gebeurt er met kraakbeen tijdens de groei?

Tijdens de groei wordt veel kraakbeenweefsel vervangen door beenweefsel.

Waarom zijn botten van kinderen buigzamer?

Bij kinderen bevat de tussencelstof van botten nog veel lijmstof.

Wat verandert er in botten bij het ouder worden?

Bij het ouder worden neemt de hoeveelheid lijmstof af en het aantal kalkzouten toe.

Waarom breken botten bij ouderen sneller?

Botten breken sneller doordat ze minder buigzaam worden door meer kalkzouten.

Wat is het belangrijkste verschil tussen kraakbeen en beenweefsel?

Kraakbeen is buigzaam terwijl beenweefsel hard en stevig is.

5.3 Beenverbindingen
Wat zijn beenverbindingen?

Beenverbindingen zijn de manieren waarop botten met elkaar verbonden zijn.

Welke soorten beenverbindingen zijn er?

Er zijn onbeweeglijke, weinig beweeglijke en beweeglijke beenverbindingen.

Wat zijn vergroeide beenverbindingen?

Bij vergroeide beenverbindingen zijn botten met elkaar vergroeid en niet beweeglijk.

Waar komen vergroeide beenverbindingen voor?

Vergroeide beenverbindingen komen voor in het heiligbeen en het staartbeen.

Wat is een naadverbinding?

Een naadverbinding is een onbeweeglijke verbinding tussen schedelbeenderen.

Waarom kunnen schedelbeenderen niet bewegen?

Schedelbeenderen zijn door naden met elkaar verbonden waardoor beweging niet mogelijk is.

Wat is een kraakbeenverbinding?

Een kraakbeenverbinding is een verbinding waarbij botten door kraakbeen met elkaar verbonden zijn.

Waarom zijn ribben door kraakbeen verbonden met het borstbeen?

Door kraakbeenverbindingen kunnen de ribben een beetje bewegen tijdens het ademhalen.

Wat is een gewricht?

Een gewricht is een beweeglijke verbinding tussen twee botten.

Welke onderdelen heeft een gewricht?

Een gewricht bestaat uit een gewrichtskogel, gewrichtskom en een gewrichtskapsel.

Wat is de functie van kraakbeen in een gewricht?

Kraakbeen zorgt ervoor dat botten soepel langs elkaar bewegen en minder slijten.

Wat doet het gewrichtskapsel?

Het gewrichtskapsel houdt de botten van het gewricht bij elkaar.

Wat is gewrichtssmeer?

Gewrichtssmeer is een stroperige vloeistof die zorgt dat botten soepel kunnen bewegen.

Waarom is gewrichtssmeer belangrijk?

Gewrichtssmeer vermindert wrijving tussen de botten in een gewricht.

Wat zijn kapselbanden?

Kapselbanden zijn stevige banden rondom een gewricht die extra stevigheid geven.

Waarom zijn kapselbanden belangrijk bij de knie?

Kapselbanden zorgen ervoor dat de botten in de knie goed op hun plaats blijven.

Wat is een kogelgewricht?

Een kogelgewricht is een gewricht waarbij bewegingen in veel richtingen mogelijk zijn.

Wat is een rolgewricht?

Bij een rolgewricht draaien botten om hun lengteas om elkaar heen.

Wat is een scharniergewricht?

Bij een scharniergewricht kan alleen een beweging heen en terug worden gemaakt.

Welk gewricht is een voorbeeld van een scharniergewricht?

Het gewricht tussen twee vingerkootjes is een scharniergewricht.

5.4 Spieren
Wat zijn skeletspieren?

Skeletspieren zijn spieren die aan botten vastzitten en zorgen voor beweging.

Wat is het spierstelsel?

Het spierstelsel bestaat uit alle skeletspieren samen.

Waaruit bestaat een skeletspier?

Een skeletspier bestaat uit spierbundels die zijn opgebouwd uit spiervezels.

Waaruit bestaat een spierbundel?

Een spierbundel bestaat uit een groot aantal spiervezels.

Wat is een spiervezel?

Een spiervezel is ontstaan door het samensmelten van veel spiercellen.

Waarom bevat een spiervezel veel celkernen?

Een spiervezel bevat veel celkernen doordat meerdere spiercellen zijn samengesmolten.

Wat is de functie van bindweefsel in een spier?

Bindweefsel geeft stevigheid aan spierbundels en aan de hele spier.

Wat is de spierschede?

De spierschede is een laag bindweefsel die om de hele spier ligt.

Wat zijn pezen?

Pezen zijn stevige verbindingen waarmee spieren aan botten vastzitten.

Wat is een aanhechtingsplaats?

Een aanhechtingsplaats is de plek waar een pees aan een bot vastzit.

Wat kan een spier wel en niet doen?

Een spier kan alleen samentrekken en niet actief duwen.

Wat gebeurt er als een spier samentrekt?

Bij samentrekken wordt een spier korter en dikker.

Hoe ontstaat beweging door spieren?

Door samentrekken trekt een spier de botten waar hij aan vastzit naar elkaar toe.

Waardoor krijgt een spier het signaal om samen te trekken?

Een spier krijgt een signaal van zenuwcellen om samen te trekken.

Waarom is energie nodig bij spierwerking?

Voor het samentrekken van spiervezels is energie nodig.

Wat gebeurt er bij zware inspanning met spieren?

Bij zware inspanning trekken veel spiervezels samen en vindt veel verbranding plaats.

Wat is een antagonistisch paar?

Een antagonistisch paar bestaat uit twee spieren met een tegengestelde werking.

Waarom zijn antagonistische spieren nodig?

Ze zijn nodig omdat spieren alleen kunnen samentrekken en niet kunnen terugduwen.

Welke spier buigt de arm?

De biceps is de spier die de arm kan buigen.

Welke spier strekt de arm?

De triceps is de spier die de arm kan strekken.

5.5 Houding en beweging
Waaruit bestaat de wervelkolom?

De wervelkolom bestaat uit wervels met daartussen tussenwervelschijven.

Wat is de functie van tussenwervelschijven?

Tussenwervelschijven werken als schokbrekers voor de rug.

Waarom heeft de wervelkolom een dubbele-S-vorm?

De dubbele-S-vorm zorgt ervoor dat de wervelkolom veerkrachtig is.

Welke spieren houden de wervelkolom in vorm?

Rugspieren houden de dubbele-S-vorm van de wervelkolom in stand.

Waarom vangt de wervelkolom schokken op?

Door de dubbele-S-vorm en de tussenwervelschijven worden schokken opgevangen.

Wat is een goede lichaamshouding?

Bij een goede lichaamshouding staat de wervelkolom recht.

Wat gebeurt er bij een verkeerde lichaamshouding?

De wervelkolom kan scheef komen te staan en spieren raken overbelast.

Waarom kunnen rugspieren kramp krijgen?

Rugspieren krijgen kramp doordat ze langdurig te zwaar worden belast.

Wat gebeurt er met tussenwervelschijven bij een scheve houding?

Ze worden aan één kant extra belast en verliezen veerkracht.

Wat is een hernia?

Een hernia is een kapotte tussenwervelschijf waarbij vocht tegen een zenuw drukt.

Waardoor ontstaan nek- en rugklachten?

Nek- en rugklachten ontstaan door een verkeerde houding en overbelasting.

Waarom is een goede zithouding belangrijk?

Een goede zithouding voorkomt dat wervels scheef komen te staan.

Waarom is langdurig schermgebruik belastend?

Bij schermgebruik kijk je vaak naar beneden waardoor de rug kromt.

Wat kan er gebeuren door krom naar een scherm te kijken?

De rug kan vergroeien en er kan een bochel ontstaan.

Hoe kun je beter naar een scherm kijken?

Door je hoofd recht te houden en het scherm recht voor je te plaatsen.

Waarom is tillen belastend voor de rug?

Tillen belast de wervelkolom vooral als dit op een verkeerde manier gebeurt.

Hoe moet je tillen om rugklachten te voorkomen?

Je moet tillen terwijl de wervelkolom zoveel mogelijk de dubbele-S-vorm behoudt.

Waarom is lichaamsbeweging belangrijk?

Lichaamsbeweging zorgt ervoor dat je fitter en gezonder blijft.

Wat doet beweging met spieren?

Door beweging worden spieren sterker en minder snel overbelast.

Waarom vermindert beweging rugpijn?

Sterke rug- en buikspieren zorgen voor minder belasting van de rug.

5.6 Blessures
Wat is een blessure?

Een blessure is lichamelijk letsel dat meestal ontstaat tijdens het sporten.

Welke blessures komen vaak voor aan spieren?

Veelvoorkomende spierblessures zijn spierpijn en RSI.

Waardoor ontstaat spierpijn?

Spierpijn ontstaat doordat spieren meer worden belast dan normaal.

Hoe lang duurt spierpijn meestal?

Spierpijn duurt meestal een paar dagen.

Wanneer moet je met spierpijn naar de dokter?

Als spierpijn langer dan een week aanhoudt, is het verstandig een dokter te raadplegen.

Wat is een tenniselleboog?

Een tenniselleboog is een overbelasting van spieren waarbij de pezen ontstoken raken.

Waardoor ontstaat een tenniselleboog?

Een tenniselleboog ontstaat door langdurige overbelasting van dezelfde spieren.

Wat is RSI?

RSI is een verzamelnaam voor spierklachten door steeds dezelfde beweging of houding.

Hoe kun je de kans op RSI verkleinen?

De kans op RSI wordt kleiner door een goede houding en voldoende rust.

Waardoor ontstaan botbreuken?

Botbreuken ontstaan vaak door valpartijen.

Hoe worden botbreuken zichtbaar gemaakt?

Botbreuken zijn goed te zien op röntgenfoto’s.

Waarom moeten botbreuken in de juiste stand genezen?

Botten moeten recht aan elkaar vastgroeien voor een goede genezing.

Hoe worden botten op de juiste plek gehouden bij een breuk?

Dit gebeurt meestal met een gipsverband.

Wat is een voetbalknie?

Een voetbalknie is een blessure waarbij de meniscus in de knie scheurt.

Waardoor scheurt de meniscus?

De meniscus kan scheuren als het lichaam draait terwijl het onderbeen blijft staan.

Wat is een kneuzing?

Een kneuzing is een beschadiging van weefsel zonder dat iets breekt of scheurt.

Wat is een verzwikking?

Een verzwikking is een kneuzing van een gewricht waarbij banden te ver worden uitgerekt.

Wat is een ontwrichting?

Bij een ontwrichting schiet de gewrichtskogel uit de gewrichtskom.

Waarom helpt een warming-up blessures voorkomen?

Door een warming-up krijgen spieren meer bloed en zuurstof en worden ze warmer.

Waarom is een cooling-down belangrijk?

Een cooling-down zorgt dat afvalstoffen sneller uit de spieren worden afgevoerd.