Geslachtskenmerken zijn de lichamelijke kenmerken die bepalen of iemand een jongen of meisje is.

Primaire geslachtskenmerken zijn de geslachtsorganen die je al bij de geboorte hebt, zoals penis en balzak bij jongens en vulva bij meisjes.

Primaire geslachtskenmerken heb je bij de geboorte, secundaire ontstaan pas in de puberteit door hormonen.

Intersekse betekent dat iemand geboren is met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken, of een combinatie daarvan.

Nee, intersekse is geen ziekte; het is een natuurlijke variatie van het menselijk lichaam.

Uitwendige geslachtsorganen zijn de delen van het voortplantingsstelsel die aan de buitenkant zichtbaar zijn, zoals de penis of vulva.

Bij de vrouw horen de vulva, de binnenste en buitenste schaamlippen, de clitoris, de opening van de vagina en de urinebuis.

De clitoris is een gevoelig orgaantje dat zorgt voor een prettig gevoel bij seksuele prikkeling.

Deze openingen liggen tussen de binnenste vulvalippen, onder de clitoris.

De buitenste vulvalippen beschermen de binnenste delen van de vulva en bevatten haren en talgklieren.

Bij de man horen de penis, de eikel, de voorhuid en de balzak.

De voorhuid is een dunne huidplooi die de eikel beschermt en over de eikel kan worden teruggetrokken.

In de balzak zitten de teelballen en de bijballen, die samen de zaadcellen produceren en opslaan.

Bij de vrouw zijn dat de vagina, baarmoeder, eileiders en eierstokken.

De eierstokken maken eicellen aan en produceren vrouwelijke geslachtshormonen.

Het maagdenvlies is een randje weefsel aan het begin van de vagina en heeft geen speciale functie; het kan bij ieder meisje anders zijn.

De zwellichamen vullen zich met bloed, waardoor de penis of clitoris groter en steviger wordt.

De teelballen maken zaadcellen en mannelijke geslachtshormonen aan.

De zaadleiders vervoeren zaadcellen van de bijballen naar de prostaat en monden uit in de urinebuis.

De geslachtsorganen zorgen voor voortplanting en spelen een rol bij seksuele opwinding.

In de puberteit ontwikkel je je van kind tot volwassene. Je lichaam, gevoelens en gedrag veranderen onder invloed van hormonen.

Hormonen zijn stoffen die organen en processen in je lichaam aansturen, zoals groei en geslachtsontwikkeling.

De hypofyse, een kleine klier onder de hersenen, geeft hormonen af die de puberteit op gang brengen.

Geslachtshormonen zijn hormonen die zorgen voor de ontwikkeling van mannelijke of vrouwelijke geslachtskenmerken.

Jongens maken vooral testosteron aan, het mannelijke geslachtshormoon.

Bij meisjes worden oestrogenen aangemaakt, de vrouwelijke geslachtshormonen.

Secundaire geslachtskenmerken zijn kenmerken die in de puberteit ontstaan, zoals baardgroei of borstontwikkeling.

De veranderingen beginnen wanneer de hypofyse stimulerende hormonen afgeeft, meestal tussen 9 en 15 jaar.

De groeispurt is de periode in de puberteit waarin je in korte tijd veel langer wordt door de werking van hormonen.

Smegma is een mengsel van huidcellen, talg en bacteriën dat zich ophoopt bij de geslachtsdelen en de huid soepel houdt.

Door zweten en vettere huid kun je sneller ruiken of puistjes krijgen, dus is regelmatig wassen belangrijk.

Lichamelijke veranderingen zie je aan je lichaam, geestelijke veranderingen merk je aan je gevoelens en gedrag.

In de puberteit ontdek je wie je bent, wat je belangrijk vindt en leer je zelfstandiger worden van je ouders.

Omdat er veel tegelijk verandert in je lichaam en gevoelens, kun je je soms onzeker of verdrietig voelen.

Verliefdheid is een sterk gevoel dat je krijgt voor iemand die je leuk vindt; je wilt graag bij diegene zijn.

Iedereen ontwikkelt zich in zijn eigen tempo, afhankelijk van erfelijke en hormonale factoren.

Geen lichaam is hetzelfde; iedereen heeft een eigen bouw, tempo en manier van ontwikkelen, en dat is normaal.

Bij meisjes rijpen eicellen, groeien borsten, ontstaan rondere vormen en begint de menstruatie.

Bij jongens worden zaadcellen geproduceerd, groeit de penis en worden de stem en spieren zwaarder.

Was je gezicht dagelijks met milde zeep en houd je huid schoon; bij ernstige acne kun je naar de huisarts.

Vruchtbaar zijn betekent dat iemand in staat is om zich voort te planten doordat er eicellen of zaadcellen worden gemaakt.

Geslachtscellen zijn de voortplantingscellen van de mens: eicellen bij de vrouw en zaadcellen bij de man.

Een jongen wordt vruchtbaar als zijn teelballen beginnen met het maken van zaadcellen, meestal rond zijn dertiende jaar.

Zaadcellen worden gemaakt in de teelballen, die in de balzak liggen.

De temperatuur in de balzak is iets lager dan in de buik, wat beter is voor de ontwikkeling van zaadcellen.

Zaadcellen worden opgeslagen in de bijballen tot ze bij een zaadlozing naar buiten komen.

Sperma is een mengsel van zaadcellen en vocht uit de prostaat en zaadblaasjes.

Zaadvocht bevat voedingsstoffen die de zaadcellen helpen om te overleven en zich voort te bewegen.

Een meisje wordt vruchtbaar zodra ze eicellen laat rijpen en haar eerste eisprong krijgt, meestal tussen 10 en 16 jaar.

Een ovulatie, of eisprong, is het moment waarop een rijpe eicel vrijkomt uit de eierstok.

Een eicel blijft 12 tot 24 uur in leven nadat hij is vrijgekomen.

Menstruatie is het afstoten van een deel van het baarmoederslijmvlies met bloed via de vagina, als er geen bevruchting heeft plaatsgevonden.

Het baarmoederslijmvlies wordt dikker om een bevruchte eicel te kunnen laten innestelen.

De menstruatiecyclus is het terugkerende proces van opbouw, afstoting en herstel van het baarmoederslijmvlies, meestal in 28 dagen.

Bij een cyclus van 28 dagen vindt de ovulatie meestal rond de 14e dag plaats.

De overgang is de periode waarin vrouwen minder geslachtshormonen maken en stoppen met menstrueren.

De menopauze is het moment waarop een vrouw haar laatste menstruatie heeft gehad.

Endometriose is een aandoening waarbij baarmoederslijmvliesachtig weefsel buiten de baarmoeder groeit en pijn kan veroorzaken.

Je kunt maandverband, tampons, menstruatiecups of menstruatieondergoed gebruiken om bloed en slijmvlies op te vangen.

Was je dagelijks met water tussen de vulvalippen, zonder zeep, om infecties te voorkomen.

Een erectie is wanneer de penis groter en steviger wordt doordat de zwellichamen zich vullen met bloed.

Een erectie ontstaat meestal door seksuele opwinding, maar kan ook spontaan gebeuren, bijvoorbeeld ’s nachts.

Bij een zaadlozing komt sperma met zaadcellen via de urinebuis uit de penis naar buiten.

Sperma is een mengsel van zaadcellen en vocht uit de prostaat en zaadblaasjes.

Een natte droom is een zaadlozing die spontaan ’s nachts gebeurt, vaak zonder dat iemand seks droomt.

Zwellichamen zijn sponsachtige delen in de penis en clitoris die zich met bloed vullen bij seksuele opwinding.

Bij seksuele opwinding vullen de zwellichamen in de clitoris zich met bloed en wordt de vagina vochtig en soepel.

Geslachtsgemeenschap is wanneer de penis in de vagina wordt gebracht; dit kan leiden tot bevruchting.

Bevruchting is het versmelten van een zaadcel met een eicel, waardoor een nieuwe cel met erfelijke eigenschappen ontstaat.

De bevruchting gebeurt meestal in de eileider van de vrouw.

Zaadcellen kunnen twee tot drie dagen in het lichaam van de vrouw overleven.

De vruchtbare periode is de tijd in de menstruatiecyclus waarin een vrouw zwanger kan worden, rond de eisprong.

Innesteling is het vastzetten van de bevruchte eicel in het baarmoederslijmvlies, waar de zwangerschap begint.

Een embryo is het kindje in de eerste weken na de bevruchting, voordat het verder uitgroeit tot een foetus.

Vanaf de achtste week na de bevruchting heet het ongeboren kind een foetus; het groeit verder tot aan de geboorte.

De placenta of moederkoek zorgt voor de uitwisseling van zuurstof en voedingsstoffen tussen moeder en kind.

Vruchtwater beschermt de baby tegen stoten, uitdroging en temperatuursverschillen.

Een echo is een onderzoek met geluidsgolven waarmee een beeld van de baby in de baarmoeder wordt gemaakt.

Prenataal onderzoek is onderzoek tijdens de zwangerschap om te kijken of het kind gezond is of een afwijking heeft.

De NIPT is een bloedtest bij de moeder waarmee gekeken wordt of er een verhoogde kans is op erfelijke aandoeningen bij het kind.

Seksualiteit gaat over gevoelens, gedachten en handelingen die te maken hebben met lust, liefde en opwinding.

Geslacht gaat over de lichamelijke kenmerken, terwijl gender gaat over hoe je je voelt en gedraagt als man, vrouw of iets ertussenin.

Genderidentiteit is hoe iemand zich van binnen voelt: als man, vrouw, beide of geen van beide.

Cisgender betekent dat iemands gendergevoel overeenkomt met het geslacht waarmee diegene is geboren.

Transgender betekent dat iemands gevoel niet overeenkomt met het geslacht bij de geboorte; iemand voelt zich bijvoorbeeld man in een vrouwenlichaam.

Non-binair betekent dat iemand zich niet helemaal man of vrouw voelt, maar ergens daartussen of wisselend.

Seksuele geaardheid zegt iets over op wie je verliefd wordt of tot wie je je seksueel aangetrokken voelt.

Heteroseksueel betekent dat je je aangetrokken voelt tot iemand van het andere geslacht.

Homoseksueel betekent dat je je aangetrokken voelt tot iemand van hetzelfde geslacht.

Biseksueel betekent dat je je aangetrokken voelt tot zowel mannen als vrouwen.

Aseksueel betekent dat iemand geen behoefte heeft aan seksuele gevoelens of handelingen.

Panseksueel betekent dat iemand zich kan aangetrokken voelen tot personen ongeacht hun geslacht of gender.

LHBTQIA+ staat voor Lesbisch, Homo, Bi, Transgender, Queer, Intersekse, Aseksueel en andere vormen van seksuele diversiteit.

Een orgasme is het hoogtepunt van seksuele opwinding waarbij spieren samentrekken en een prettig gevoel ontstaat.

Zelfbevrediging of masturbatie is het prikkelen van je eigen geslachtsdelen om een prettig gevoel of een orgasme te krijgen.

Orale seks is het stimuleren van de penis of clitoris met de mond.

Intimiteit gaat over nabijheid, vertrouwen en liefde tussen mensen, bijvoorbeeld door knuffelen, zoenen of seks.

Sexting is het online versturen van seksueel getinte berichtjes, foto’s of filmpjes van jezelf naar iemand anders.

Porno is beeldmateriaal dat bedoeld is om mensen seksueel op te winden, maar het laat niet altijd zien hoe seks in het echt is.

Veilige seks is seks waarbij je maatregelen neemt om soa’s en ongewenste zwangerschap te voorkomen.

Wensen zijn dingen die je graag wilt, grenzen zijn wat je niet wilt of waar je je niet prettig bij voelt.

Consent betekent toestemming; beide partners moeten duidelijk instemmen met wat er gebeurt tijdens seks.

Seksueel grensoverschrijdend gedrag is wanneer iemand seksuele handelingen of opmerkingen maakt zonder jouw toestemming.

Seksueel geweld is als iemand wordt gedwongen tot seksueel contact, zoals bij aanranding of verkrachting.

Incest is seksueel misbruik binnen de familie, bijvoorbeeld tussen ouder en kind of tussen familieleden.

Grooming is wanneer een volwassene online contact zoekt met een jongere om seksueel misbruik te plegen.

Victim blaming betekent dat een slachtoffer de schuld krijgt van seksueel misbruik, terwijl de dader verantwoordelijk is.

Een soa is een seksueel overdraagbare aandoening, een infectie die je kunt krijgen door seksueel contact met iemand die besmet is.

Chlamydia is de meest voorkomende soa in Nederland, veroorzaakt door een bacterie die ontstekingen kan geven aan geslachtsorganen.

HPV is het humaan papillomavirus dat genitale wratten en verschillende vormen van kanker kan veroorzaken.

De HPV-vaccinatie beschermt tegen de gevaarlijkste typen van het virus die kanker kunnen veroorzaken.

Anticonceptie is een manier om zwangerschap te voorkomen door een voorbehoedsmiddel te gebruiken.

Het condoom is een hoesje dat om de penis gaat en sperma opvangt zodat het niet in de vagina komt; het beschermt ook tegen soa’s.

Het vrouwencondoom is een hoesje dat in de vagina wordt ingebracht om zwangerschap en soa’s te voorkomen.

De anticonceptiepil bevat hormonen die voorkomen dat er een eicel vrijkomt, zodat een vrouw niet zwanger kan worden.

De morning-afterpil is een noodpil met hormonen die je na onbeschermde seks kunt slikken om zwangerschap te voorkomen.

Coïtus interruptus is de onbetrouwbare methode waarbij de man de penis terugtrekt vóór de zaadlozing.

Abortus is het afbreken van een zwangerschap, meestal omdat die ongewenst of medisch niet verantwoord is.

Je kunt terecht bij het Centrum Seksueel Geweld, HelpWanted.nl of bij je huisarts voor hulp en steun.