2.1 Voortplantingsstelsel van een man
Wat zijn de uitwendige geslachtsorganen van een man?
De penis en de balzak vormen de uitwendige geslachtsorganen.
Hoe ontstaat een erectie?
De zwellichamen vullen zich met bloed, waardoor de penis groter en steviger wordt.
Waarom moet de eikel dagelijks met water worden schoongemaakt?
Onder de voorhuid blijft vocht zitten waarin bacteriën leven, wat kan gaan ruiken of ontsteken.
Wat gebeurt er bij een besnijdenis?
Bij een besnijdenis wordt de voorhuid geheel of gedeeltelijk verwijderd.
Waar bevinden de inwendige geslachtsorganen zich?
De inwendige geslachtsorganen liggen in de onderbuik.
Wat is de functie van de teelballen?
De teelballen maken vanaf de puberteit dagelijks miljoenen zaadcellen.
Waar worden zaadcellen tijdelijk opgeslagen?
Zaadcellen worden bewaard in de bijballen.
Hoe worden zaadcellen vervoerd?
De zaadleiders vervoeren de zaadcellen van de bijballen naar de prostaat.
Welke rol spelen de zaadblaasjes?
De zaadblaasjes voegen vocht toe dat de zaadcellen helpt bewegen.
Wat doet de prostaat bij de vorming van sperma?
De prostaat voegt extra vocht toe dat voedingsstoffen voor de zaadcellen bevat.
Waaruit bestaat sperma?
Sperma bestaat uit zaadcellen en vocht uit de zaadblaasjes en de prostaat.
Waarom komt er soms voorvocht vrij?
Voorvocht maakt de urinebuis schoon zodat urinezuur de zaadcellen niet beschadigt.
Kunnen er zaadcellen zitten in voorvocht?
Voorvocht kan een klein aantal zaadcellen bevatten.
Hoeveel zaadcellen komen gemiddeld vrij bij een zaadlozing?
Bij een zaadlozing verlaten ongeveer vijftig tot honderdvijftig miljoen zaadcellen het lichaam.
Hoe verlaten de zaadcellen het lichaam?
Het sperma gaat via de urinebuis naar buiten en komt uit de penis.
Wat gebeurt er met zaadcellen als er geen zaadlozing plaatsvindt?
De zaadcellen lossen op in het lichaam en maken plaats voor nieuwe.
Wat is de functie van de zweepstaart van een zaadcel?
De zweepstaart zorgt ervoor dat de zaadcel kan bewegen.
Waarom produceren teelballen zoveel zaadcellen?
Omdat voor bevruchting slechts één zaadcel nodig is, maar veel zaadcellen het doel niet bereiken.
Waardoor verschilt de penis in grootte tussen mannen?
De grootte is individueel bepaald en verschilt in gewone toestand en tijdens erectie.
Waarom mag je de eikel niet met zeep wassen?
Zeep kan de slijmvliezen irriteren en zo ontstekingen veroorzaken.
2.2 Voortplantingsstelsel van een vrouw
Wat hoort bij de uitwendige geslachtsorganen van een vrouw?
De vulva bestaat uit de buitenste en binnenste schaamlippen, de clitoriseikel en de vaginale opening.
Waarom zijn de binnenste schaamlippen vaak groter dan de buitenste?
De grootte verschilt per persoon en de binnenste schaamlippen steken vaak verder naar binnen of buiten.
Wat is de functie van de clitoris?
De clitoris bevat veel zenuwen en is zeer gevoelig, waardoor aanraking seksuele prikkeling geeft.
Hoe verandert de vagina bij seksuele opwinding?
De binnenste schaamlippen maken vocht aan waardoor de toegang tot de vagina gladder wordt.
Waarom moet je de vulva alleen met water wassen?
Zeep kan de slijmvliezen irriteren en zo ontstekingen of irritaties veroorzaken.
Wat is het maagdenvlies?
Het is een plooi van slijmvlies aan het begin van de vagina die soms een beetje oprekt en kan bloeden bij de eerste gemeenschap.
Wat gebeurt er bij meisjesbesnijdenis?
Er worden delen van de clitoris en/of schaamlippen verwijderd, wat ernstige schade en infecties kan veroorzaken.
Welke inwendige geslachtsorganen heeft een vrouw?
De eierstokken, eileiders, baarmoeder en vagina liggen in de onderbuik.
Waar worden eicellen gemaakt?
De eicellen liggen in de eierstokken en kunnen daar uitgroeien tot rijpe eicellen.
Wanneer komt een eicel vrij?
Ongeveer eens per vier weken komt een rijpe eicel vrij tijdens de ovulatie.
Wat doet de eileider na de ovulatie?
Het trechtervormige uiteinde vangt de eicel op en vervoert deze richting de baarmoeder.
Waar vindt de bevruchting meestal plaats?
De bevruchting gebeurt meestal in de eileider.
Wat gebeurt er tijdens de overgang?
Na de overgang rijpen er geen eicellen meer en stopt de menstruatie.
Waaruit bestaat de wand van de baarmoeder?
De baarmoederwand bestaat uit een dikke spierlaag en een slijmvlieslaag aan de binnenkant.
Wat gebeurt er in de baarmoeder bij een bevruchte eicel?
De bevruchte eicel kan zich in het slijmvlies van de baarmoeder ontwikkelen tot een embryo.
Wat is de functie van de vagina?
De vagina vormt de verbinding tussen de baarmoeder en de buitenkant van het lichaam.
Waarom is de clitoris meestal niet volledig zichtbaar?
Het grootste deel ligt onder de huid en bestaat uit zwellichamen die inwendig doorlopen.
Hoe reageert de clitoris op seksuele opwinding?
De zwellichamen vullen zich met bloed waardoor de clitoris gevoeliger wordt.
Waarom kan vocht tussen de schaamlippen gaan irriteren?
In warm en vochtig gebied groeien bacteriën makkelijker, wat kan leiden tot jeuk of ontsteking.
Waarom is meisjesbesnijdenis in Nederland verboden?
Omdat het schadelijk is en ernstige lichamelijke en psychische gevolgen kan veroorzaken.
2.3 Veranderingen in de puberteit
Wat zijn primaire geslachtskenmerken?
Primaire geslachtskenmerken zijn de geslachtsorganen die al bij de geboorte aanwezig zijn.
Wat zijn secundaire geslachtskenmerken?
Secundaire geslachtskenmerken zijn lichamelijke veranderingen die in de puberteit ontstaan.
Waarom ontstaan secundaire geslachtskenmerken in de puberteit?
Hormonen zorgen ervoor dat het lichaam zich gaat ontwikkelen naar volwassen kenmerken.
Wat betekent het om intersekse te zijn?
Intersekse personen hebben zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken of missen bepaalde kenmerken.
Welke rol spelen hormonen in de puberteit?
Hormonen sturen de ontwikkeling van geslachtskenmerken en regelen processen in het lichaam.
Waar worden hormonen gemaakt?
Hormonen worden gemaakt in hormoonklieren en via het bloed verspreid door het lichaam.
Wat is de functie van de hypofyse?
De hypofyse geeft hormonen af die de eierstokken en teelballen aansturen.
Welke hormonen maken de teelballen?
De teelballen maken testosteron en vanaf de puberteit ook zaadcellen.
Welke hormonen maken de eierstokken?
De eierstokken maken oestrogenen en zorgen voor het rijpen van eicellen.
Wanneer begint de ontwikkeling van de geslachtsorganen?
De ontwikkeling begint al rond de zesde week van de zwangerschap.
Hoe ontstaan mannelijke en vrouwelijke geslachtsorganen?
Hormonen bepalen welke delen zich ontwikkelen tot mannelijke of vrouwelijke organen.
Wat is een menstruatiecyclus?
De menstruatiecyclus is de maandelijkse rijping van een eicel en veranderingen in het baarmoederslijmvlies.
Wat gebeurt er tijdens de ovulatie?
Bij de ovulatie komt een rijpe eicel vrij uit een follikel in de eierstok.
Wat is een follikel?
Een follikel is een blaasje in de eierstok waarin een eicel ligt en kan rijpen.
Waarvoor zorgt oestrogeen tijdens de cyclus?
Oestrogenen maken het baarmoederslijmvlies dikker en beter doorbloed.
Wat is het gele lichaam?
Het gele lichaam ontstaat uit de opengebarsten follikel en houdt het baarmoederslijmvlies in stand.
Waarom krijg je een menstruatie?
Als er geen bevruchting plaatsvindt, sterft het gele lichaam af en wordt het slijmvlies afgestoten.
Hoe lang duurt een menstruatie meestal?
De menstruatie duurt meestal vier tot zeven dagen.
Waarom is de menstruatiecyclus soms onregelmatig?
In de puberteit moeten hormonen zich nog instellen, waardoor de cyclus kan verschillen per maand.
Wanneer vindt de ovulatie meestal plaats?
De ovulatie vindt ongeveer veertien dagen na het begin van de menstruatie plaats.
2.4 Bevruchting en zwangerschap
Hoe beweegt een zaadcel naar de eicel?
De zaadcel zwemt met zijn zweepstaart door de vagina en baarmoeder richting de eileider.
Waarom bevat een eicel veel reservevoedsel?
Het reservevoedsel is nodig voor de eerste celdelingen van het embryo.
Hoe lang blijven zaadcellen leven in het lichaam van een vrouw?
Zaadcellen kunnen ongeveer drie dagen in leven blijven.
Hoe lang blijft een eicel na de ovulatie in leven?
Een eicel blijft ongeveer twaalf tot vierentwintig uur in leven.
Waar vindt een bevruchting meestal plaats?
De bevruchting gebeurt meestal in de eileider.
Wat gebeurt er als de kop van een zaadcel de eicel binnendringt?
Het celmembraan van de eicel wordt ondoordringbaar zodat geen andere zaadcellen meer binnenkomen.
Wat is bevruchting?
Bevruchting is het samensmelten van de kernen van de zaadcel en de eicel.
Waardoor blijft het baarmoederslijmvlies in stand na een bevruchting?
Het gele lichaam blijft hormonen maken zodat het baarmoederslijmvlies dik en doorbloed blijft.
Wat betekent het als een vrouw ‘over tijd’ is?
Ze wordt niet ongesteld omdat er een bevruchting heeft plaatsgevonden.
Waarom deelt de bevruchte eicel zich meteen?
Door snelle celdelingen ontstaat een klompje cellen dat verder kan uitgroeien.
Wat is innesteling?
Innesteling is het vastzetten van het klompje cellen in het baarmoederslijmvlies.
Wanneer wordt een vrouw zwanger genoemd?
Een vrouw is zwanger zodra de bevruchte eicel zich in het baarmoederslijmvlies heeft ingenesteld.
Wat is de functie van het hormoon hCG?
hCG houdt het gele lichaam in stand en voorkomt dat nieuwe eicellen gaan rijpen.
Hoe werkt een zwangerschapstest?
De test toont het hormoon hCG aan in de urine van de vrouw.
Waarom is het embryo extra kwetsbaar in de eerste acht weken?
Omdat organen dan worden gevormd en snel kunnen worden beschadigd.
Wat is de functie van de placenta?
De placenta zorgt voor de uitwisseling van zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen tussen moeder en embryo.
Welke schadelijke stoffen kunnen via de placenta bij het embryo komen?
Onder andere alcohol, nicotine, drugs, sommige medicijnen en bepaalde ziekteverwekkers.
Wat doet de navelstreng?
De navelstreng vervoert zuurstof en voedingsstoffen naar het embryo en voert afvalstoffen af.
Waarom ligt een embryo in vruchtwater?
Vruchtwater beschermt het embryo, houdt de temperatuur constant en maakt bewegen mogelijk.
Hoe ontstaat een eeneiige tweeling?
Bij eeneiige tweelingen splitst één bevruchte eicel in twee klompjes cellen die zich afzonderlijk innestelen.
2.5 Geboorte
Wat zijn de vijf stappen van een bevalling?
De bevalling bestaat uit indaling, ontsluiting, het breken van de vruchtvliezen, uitdrijving en de nageboorte.
Wat gebeurt er tijdens de indaling?
Het hoofdje van de foetus zakt dieper in het bekken van de moeder.
Wat zijn weeën?
Weeën zijn samentrekkingen van de spieren in de baarmoederwand die steeds krachtiger worden.
Wat is ontsluiting?
Ontsluiting is het wijder worden van de baarmoederhals en baarmoedermond zodat de baby eruit kan.
Wanneer breken de vruchtvliezen meestal?
De vruchtvliezen breken meestal tijdens de ontsluiting waarbij vruchtwater naar buiten komt.
Hoe groot is een volledige ontsluiting?
Bij volledige ontsluiting is de opening ongeveer tien centimeter in diameter.
Wat gebeurt er tijdens de uitdrijving?
De baby wordt met hulp van krachtige persweeën naar buiten geperst.
Waarom gaat de moeder mee persen?
De spieren in de buikwand trekken samen om de uitdrijving te versterken.
Waarom huilt een baby meestal direct na de geboorte?
Het huilen helpt de baby om voor het eerst zelf adem te halen.
Waarom wordt de navelstreng afgeklemd?
De navelstreng wordt afgeklemd om te voorkomen dat er bloed uit het lichaam van de baby terugstroomt.
Wat gebeurt er met het uiteinde van de navelstreng bij de baby?
Het stukje droogt uit en valt na ongeveer een week af, waardoor de navel ontstaat.
Wat zijn naweeën?
Naweeën zijn samentrekkingen van de baarmoeder die kort na de geboorte optreden.
Waarom ontstaan naweeën?
Ze helpen om de placenta, vruchtvliezen en resten van de navelstreng naar buiten te persen.
Wat is de nageboorte?
Dat is het naar buiten komen van de placenta, de vruchtvliezen en de resten van de navelstreng.
Hoe lang duurt het meestal voordat de nageboorte volgt?
Ongeveer een kwartier na de geboorte van de baby.
Wat is de functie van de placenta tijdens de zwangerschap?
De placenta zorgt voor de uitwisseling van voedingsstoffen, zuurstof en afvalstoffen tussen moeder en foetus.
Waarom is de baby voor de geboorte afhankelijk van de placenta?
Omdat de baby zelf nog niet kan ademen of eten en alles via de placenta krijgt.
Wat verandert er voor de baby na het door knippen van de navelstreng?
De baby moet zelf ademhalen en voeding opnemen omdat de verbinding met de placenta is verbroken.
Welke rol spelen hormonen bij de bevalling?
Hormonen zorgen onder andere voor weeën, de geboorte van de baby en de nageboorte.
Wat is het doel van de ontsluiting?
De opening moet groot genoeg worden zodat het hoofdje van de baby erdoor past.
2.6 Veilig vrijen
Waarom gebruiken mensen voorbehoedsmiddelen?
Voorbehoedsmiddelen verkleinen de kans op zwangerschap en beschermen soms tegen soa’s.
Wat is periodieke onthouding?
Dat is geen seks hebben rond de vruchtbare periode, maar dit is onbetrouwbaar omdat de ovulatie moeilijk te voorspellen is.
Waarom is coïtus interruptus onbetrouwbaar?
In voorvocht kunnen ook zaadcellen zitten waardoor je toch zwanger kunt raken.
Wat is het voordeel van een condoom?
Een condoom beschermt als enige middel tegen soa’s én tegen zwangerschap.
Hoe werkt een mannencondoom?
Het wordt om de stijve penis gerold en vangt sperma op zodat het niet in de vagina komt.
Hoe werkt een vrouwencondoom?
Het wordt in de vagina ingebracht en vormt een huls die sperma tegenhoudt.
Wat is een koperspiraaltje?
Een spiraaltje met koper dat zaadcellen beschadigt en de innesteling verhindert.
Wat doet een hormoonspiraaltje?
Het geeft hormonen af die de slijmprop dikker maken en het baarmoederslijmvlies dun houden.
Wat is een pessarium?
Een rubberen kapje dat de baarmoedermond afdekt en wordt gebruikt met zaaddodende pasta.
Wat gebeurt er bij een sterilisatie van een man?
De zaadleiders worden onderbroken zodat er geen zaadcellen meer in het sperma komen.
Wat gebeurt er bij een sterilisatie van een vrouw?
De eileiders worden onderbroken of geblokkeerd zodat zaadcellen de eicel niet meer kunnen bereiken.
Wat doet de anticonceptiepil?
De pil voorkomt ovulatie en maakt het slijm in de baarmoederhals minder doorgankelijk.
Hoe werkt de hormoonpleister?
De pleister geeft hormonen af via de huid die ovulatie voorkomen.
Wat is een hormoonstaafje?
Een dun staafje dat onder de huid wordt geplaatst en drie jaar hormonen afgeeft.
Hoe werkt de NuvaRing?
De ring geeft hormonen af in de vagina en blijft drie weken zitten.
Wat doet de prikpil?
Een injectie met hormonen die elke drie maanden wordt gegeven en de ovulatie onderdrukt.
Hoe kun je soa’s oplopen?
Soa’s worden overgedragen bij seksueel contact via bacteriën, virussen of schimmels.
Welke soa komt het meest voor in Nederland?
Chlamydia is de meest voorkomende soa.
Hoe werkt een soa-test voor mannen?
Mannen geven meestal urine af waarmee onder andere chlamydia kan worden opgespoord.
Waarom moet je soms bloed laten afnemen bij een soa-test?
Bloedonderzoek is nodig om soa’s zoals hiv, syfilis en hepatitis B op te sporen.
2.7 Seksualiteit
Wat valt onder seksueel gedrag?
Seksueel gedrag omvat alle vormen van seksueel contact, alleen of met een partner.
Waarom hebben mensen seks?
Mensen hebben seks voor intimiteit, plezier, lustbeleving of voortplanting.
Wat is masturbatie?
Masturbatie is jezelf seksueel stimuleren wat kan leiden tot een orgasme.
Wat gebeurt er in het lichaam tijdens een orgasme?
Er komen hormonen vrij die een ontspannen en prettig gevoel geven.
Waarom krijgen veel vrouwen minder makkelijk een orgasme bij geslachtsgemeenschap?
De vagina is minder gevoelig dan de clitoris waardoor extra stimulatie nodig is.
Wat is seksuele oriëntatie?
Dat is tot welk geslacht iemand zich seksueel aangetrokken voelt.
Wat betekent heteroseksueel?
Heteroseksueel betekent dat je je aangetrokken voelt tot iemand van het andere geslacht.
Wat betekent homoseksueel?
Homoseksueel betekent dat je je aangetrokken voelt tot iemand van hetzelfde geslacht.
Wat betekent biseksueel?
Biseksueel betekent dat je op mannen én vrouwen valt.
Wat betekent ‘uit de kast komen’?
Dat is openlijk vertellen dat je niet heteroseksueel bent.
Waarom verschilt acceptatie van homoseksualiteit per land?
In sommige landen spelen regels, cultuur of geloof een rol waardoor homoseksualiteit wordt afgekeurd of verboden.
Wat is het verschil tussen geslacht en gender?
Geslacht gaat over lichamelijke kenmerken, gender over maatschappelijke verwachtingen.
Wat betekent het als iemand transgender is?
Een transgender persoon voelt zich niet thuis bij het geslacht dat bij de geboorte is toegewezen.
Wat is een transitie?
Bij een transitie past iemand het lichaam aan met hormonen en/of operaties zodat het beter past bij de genderidentiteit.
Wat valt onder seksueel geweld?
Onder andere aanranding, verkrachting, ongewenste intimiteiten en incest.
Wat is grooming?
Grooming is wanneer een volwassene een minderjarige online verleidt en misbruikt.
Waarom is slutshaming schadelijk?
Slutshaming schaadt iemands zelfbeeld en kan leiden tot angst, schaamte of uitsluiting.
Wat is een loverboy?
Een loverboy manipuleert en dwingt een meisje uiteindelijk de prostitutie in.
Waarom melden veel slachtoffers geen seksueel geweld?
Slachtoffers schamen zich, zijn bang of durven niet te praten over wat er is gebeurd.
Waar kan iemand terecht na seksueel misbruik?
Bij een vertrouwenspersoon, huisarts of hulpinstantie kan iemand hulp en ondersteuning krijgen.
2.8 Erfelijkheidsonderzoek
Wat onderzoekt een erfelijkheidsonderzoeker?
Een erfelijkheidsonderzoeker bekijkt de chromosomen om te zien of iemand erfelijke informatie voor een ziekte heeft.
Waarom is erfelijkheidsonderzoek belangrijk voor toekomstige ouders?
Het laat zien of zij zelf ziek zijn of een erfelijke ziekte kunnen doorgeven aan hun kinderen.
Wat betekent het om drager te zijn van een erfelijke ziekte?
Een drager heeft één chromosoom met de erfelijke ziekte maar is zelf niet ziek.
Kunnen dragers een erfelijke ziekte doorgeven?
Ja, de helft van hun geslachtscellen bevat het chromosoom met de erfelijke ziekte.
Waarom kan genetisch advies nuttig zijn?
Het geeft duidelijkheid over de kans dat een kind een erfelijke ziekte of afwijking krijgt.
Wat wordt onderzocht bij genetisch advies?
Het DNA van meerdere familieleden wordt onderzocht op erfelijke ziekten of afwijkingen.
Wat is prenataal onderzoek?
Prenataal onderzoek is onderzoek bij embryo’s en foetussen om erfelijke ziekten of afwijkingen op te sporen.
Welke vormen van prenataal onderzoek bestaan er?
Onder andere echoscopie, de NIPT, de vlokkentest en de vruchtwaterpunctie.
Wat onderzoekt een echoscopie?
De arts bekijkt groei, ligging en mogelijke afwijkingen van het ongeboren kind.
Hoe werkt een echoscopie?
Geluidsgolven worden teruggekaatst en omgezet in beelden van het embryo of de foetus.
Wat wordt onderzocht bij de NIPT?
Het DNA in het bloed van de moeder, waar ook DNA van de baby in zit, wordt onderzocht op chromosoomafwijkingen.
Wanneer kan de NIPT worden uitgevoerd?
De NIPT kan vanaf de elfde week van de zwangerschap worden gedaan.
Wat is een vlokkentest?
Een vlokkentest onderzoekt weefsel uit de placenta op chromosoomafwijkingen.
Vanaf wanneer kan een vlokkentest worden gedaan?
Een vlokkentest is mogelijk vanaf de achtste week van de zwangerschap.
Wat is een vruchtwaterpunctie?
Bij een vruchtwaterpunctie wordt vruchtwater met cellen van de foetus onderzocht op chromosoomafwijkingen.
Vanaf wanneer kan een vruchtwaterpunctie worden uitgevoerd?
Een vruchtwaterpunctie kan vanaf de zestiende week van de zwangerschap worden gedaan.
Waarom zijn vlokkentests en vruchtwaterpuncties niet zonder risico?
Ze vergroten de kans op een miskraam en worden daarom alleen uitgevoerd als daar een reden voor is.
Wanneer wordt een vlokkentest of vruchtwaterpunctie aangeraden?
Als de NIPT een verhoogde kans geeft of als er erfelijke ziekten in de familie voorkomen.
Wat kan echoscopie nog meer laten zien?
Als de geslachtsorganen al ontwikkeld zijn, kan het geslacht van de baby zichtbaar zijn.
Waarom zoeken ouders soms genetisch advies na meerdere miskramen?
Omdat erfelijke afwijkingen een oorzaak kunnen zijn en onderzoek duidelijkheid kan geven.