Bloed vervoert stoffen zoals zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen door het hele lichaam.

Bloed bestaat uit bloedplasma en bloedcellen: rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes.

Bloedplasma is de vloeistof waarin bloedcellen drijven. Het bestaat vooral uit water met opgeloste stoffen zoals zouten en eiwitten.

In bloedplasma zitten voedingsstoffen, afvalstoffen, hormonen, antistoffen en eiwitten voor bloedstolling.

Bloedplasma vervoert opgeloste stoffen door het lichaam, zoals glucose, koolstofdioxide en afvalstoffen.

Rode bloedcellen vervoeren zuurstof van de longen naar de rest van het lichaam.

Hemoglobine is een ijzerhoudende kleurstof in rode bloedcellen die zuurstof bindt en loslaat.

De rode kleur komt door de hemoglobine die zuurstof kan opnemen.

In één druppel bloed zitten miljoenen rode bloedcellen.

Witte bloedcellen beschermen het lichaam tegen ziekteverwekkers zoals bacteriën en virussen.

Sommige witte bloedcellen maken ziekteverwekkers onschadelijk door ze in te sluiten of antistoffen te maken.

Bloedplaatjes zijn kleine celfragmenten die helpen bij het dichten van wonden door bloedstolling.

Bij een snee trekken bloedvaten samen en vormen bloedplaatjes en stollingseiwitten een korstje dat het bloeden stopt.

Bloedstolling is het proces waarbij fibrine een netwerk vormt dat bloedcellen vasthoudt, zodat een wond dichtgaat.

Fibrine vormt draden over de wond waardoor bloedplaatjes en cellen blijven hangen en een korst ontstaat.

Afgestorven bloedplaatjes worden door de lever en milt afgebroken.

Het bloed verspreidt warmte door het lichaam en helpt zo de lichaamstemperatuur constant te houden.

Bloed zorgt voor vervoer van stoffen, bescherming tegen ziektes en regeling van temperatuur.

Bij veel bloedverlies daalt de bloeddruk en krijgen organen te weinig zuurstof, wat levensgevaarlijk kan zijn.

Een volwassene heeft gemiddeld vijf tot zes liter bloed in zijn lichaam.

De bloedsomloop vervoert zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen door het hele lichaam.

De bloedsomloop bestaat uit het hart en de bloedvaten: slagaders, aders en haarvaten.

Slagaders zijn bloedvaten die bloed van het hart naar de organen vervoeren.

Aders zijn bloedvaten die bloed van de organen terugvoeren naar het hart.

Haarvaten zijn hele dunne bloedvaten waarin stoffen worden uitgewisseld tussen bloed en cellen.

De kleine bloedsomloop vervoert bloed van het hart naar de longen en weer terug, zodat het bloed zuurstof opneemt en koolstofdioxide afgeeft.

De grote bloedsomloop vervoert zuurstofrijk bloed van het hart naar de organen en zuurstofarm bloed weer terug.

Bij een dubbele bloedsomloop stroomt het bloed per ronde twee keer door het hart: één keer via de longen en één keer via de organen.

In slagaders stroomt bloed van het hart af naar de organen.

In aders stroomt bloed van de organen terug naar het hart.

Slagaders hebben een dikke, elastische wand om de hoge bloeddruk van het hart te kunnen opvangen.

Aders hebben kleppen die voorkomen dat bloed terugstroomt, vooral in de benen.

In de haarvaten vindt de uitwisseling van zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen plaats tussen bloed en lichaamscellen.

De mens heeft een dubbele bloedsomloop bestaande uit de kleine en grote bloedsomloop.

De bloedsomloop is gesloten omdat het bloed in bloedvaten blijft en niet vrij in het lichaam stroomt.

De aorta is de grootste slagader in het lichaam die bloed vanuit het hart naar alle organen vervoert.

De poortader vervoert bloed van de darmen naar de lever om voedingsstoffen te verwerken.

De holle aders brengen zuurstofarm bloed van het lichaam terug naar het hart.

Een goede bloedsomloop zorgt dat alle cellen zuurstof en voeding krijgen en afvalstoffen worden afgevoerd.

Als de bloedsomloop wordt verstoord, krijgen organen te weinig zuurstof en kunnen ze beschadigd raken.

Het hart pompt bloed door het hele lichaam zodat alle organen zuurstof en voedingsstoffen krijgen.

Het hart ligt midden in de borstholte, iets naar links, achter het borstbeen.

Het hart is ongeveer zo groot als een gebalde vuist.

Het hart bestaat uit twee boezems en twee kamers: een linker en rechter boezem, en een linker en rechter kamer.

De rechterhelft pompt zuurstofarm bloed naar de longen voor de kleine bloedsomloop.

De linkerhelft pompt zuurstofrijk bloed naar het hele lichaam via de grote bloedsomloop.

De harttussenwand scheidt de linker- en rechterhelft van het hart zodat zuurstofrijk en zuurstofarm bloed niet mengen.

Hartkleppen zorgen ervoor dat het bloed maar één kant op kan stromen en niet terugvloeit.

De boezems trekken samen en persen het bloed naar de kamers.

De kamers trekken samen en pompen bloed naar de longslagader en de aorta.

Een hartslag is één volledige samentrekking van de boezems en kamers, gevolgd door ontspanning.

In rust klopt het hart ongeveer 70 keer per minuut.

De hartslagfrequentie is het aantal hartslagen per minuut.

Bloed komt het hart binnen via aders, wordt naar de kamers gepompt en verlaat het hart via slagaders.

De bovenste en onderste holle ader brengen zuurstofarm bloed naar de rechterboezem.

De longslagader en de aorta voeren bloed weg van het hart.

De kransslagaders voorzien de hartspier zelf van zuurstof en voedingsstoffen.

De kransaders voeren afvalstoffen en zuurstofarm bloed van de hartspier af.

Als een kransslagader verstopt raakt, krijgt een deel van de hartspier geen zuurstof en kan een hartinfarct ontstaan.

Het hartritme wordt geregeld door de sinusknoop, een groep cellen die elektrische impulsen afgeeft.

Hart- en vaatziekten zijn aandoeningen van het hart en de bloedvaten die de doorbloeding van het lichaam verstoren.

Slagaderverkalking is het ophopen van vet, kalk en andere stoffen in de wand van slagaders, waardoor ze nauwer worden.

Slagaderverkalking wordt ook wel aderverkalking of atherosclerose genoemd.

Door slagaderverkalking stroomt er minder bloed door de vaten, waardoor organen te weinig zuurstof krijgen.

Een ongezonde leefstijl met veel vet, roken, weinig beweging en hoge bloeddruk kan slagaderverkalking veroorzaken.

Dat is een vorm van slagaderverkalking waarbij de bloedvaten die het hart voeden nauwer worden, wat pijn op de borst kan geven.

Angina pectoris is pijn of een drukkend gevoel op de borst door een tijdelijk tekort aan zuurstof in de hartspier.

Een hartinfarct ontstaat als een kransslagader wordt afgesloten en een deel van de hartspier afsterft door zuurstofgebrek.

Bij een hartinfarct kun je pijn of druk op de borst voelen, misselijk worden, zweten of benauwd zijn.

Een beroerte ontstaat als de bloedtoevoer naar een deel van de hersenen plotseling wordt onderbroken.

Bij een herseninfarct is een bloedvat in de hersenen verstopt, bij een hersenbloeding barst een bloedvat open.

Trombose is het ontstaan van een bloedprop in een ader, waardoor de bloedstroom wordt geblokkeerd.

Als een bloedprop losraakt, kan die een bloedvat elders in het lichaam afsluiten, bijvoorbeeld in de longen of hersenen.

Door gezond te eten, voldoende te bewegen, niet te roken en stress te vermijden kun je hart- en vaatziekten helpen voorkomen.

Roken beschadigt de binnenkant van bloedvaten, waardoor vet zich makkelijker ophoopt.

Cholesterol is een vetachtige stof; te veel ‘slechte’ cholesterol kan zich ophopen in de vaatwanden.

Bij een hoge bloeddruk staat er te veel druk op de bloedvaten, wat het risico op hart- en vaatziekten vergroot.

Door minder zout te eten, meer te bewegen en gezond te leven kun je de bloeddruk verlagen.

Een arts kan medicijnen geven of een dotterbehandeling uitvoeren om het bloedvat weer open te maken.

Bij een bypassoperatie legt een chirurg een omleiding aan langs een vernauwde of verstopte slagader.

Weefselvloeistof is de vloeistof die tussen de cellen in de weefsels zit en stoffen uitwisselt tussen bloed en cellen.

Weefselvloeistof ontstaat doordat plasma uit de haarvaten lekt door de wanden naar de weefsels.

Weefselvloeistof zorgt voor het vervoer van zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen tussen bloed en cellen.

Een deel van de weefselvloeistof stroomt terug in de haarvaten, de rest wordt opgenomen door de lymfevaten.

Lymfe is de vloeistof die ontstaat uit weefselvloeistof en wordt vervoerd in de lymfevaten.

Lymfe bevat water, opgeloste stoffen, witte bloedcellen en soms vetdeeltjes uit de darmen.

Bloedplasma bevat meer eiwitten; lymfe is bloedplasma zonder de meeste eiwitten.

Het lymfestelsel is een netwerk van lymfevaten dat lymfe vervoert en ziekteverwekkers helpt bestrijden.

Het lymfestelsel voert overtollig vocht af, verwijdert afvalstoffen en speelt een rol in de afweer.

Lymfevaten zijn buisjes die lymfe vervoeren van de weefsels terug naar de bloedsomloop.

Lymfeknopen zijn kleine orgaantjes in de lymfevaten waar witte bloedcellen ziekteverwekkers opruimen.

Lymfeknopen liggen op plaatsen als de hals, oksels, liezen en in de buikholte.

In de lymfeknopen worden bacteriën en virussen uit de lymfe gefilterd en onschadelijk gemaakt.

Opgezette lymfeknopen betekenen dat ze actief zijn in de bestrijding van een infectie.

Lymfe stroomt uiteindelijk naar grote aders in de borstholte, waar het weer in het bloed komt.

De borstbuis is het grootste lymfevat dat lymfe van het grootste deel van het lichaam terugvoert naar het bloed.

Witte bloedcellen in de lymfe doden ziekteverwekkers en helpen bij de afweer van infecties.

Het lymfestelsel transporteert witte bloedcellen en helpt ziekteverwekkers op te sporen en te vernietigen.

Dan kan vocht zich ophopen in de weefsels, waardoor zwelling of oedeem ontstaat.

Het lymfestelsel vormt samen met de bloedsomloop één systeem voor transport van vloeistoffen en afweerstoffen door het lichaam.

Afweer is het vermogen van je lichaam om ziekteverwekkers zoals bacteriën en virussen onschadelijk te maken.

Ziekteverwekkers zijn micro-organismen zoals bacteriën, virussen en schimmels die je ziek kunnen maken.

Het lichaam heeft niet-specifieke afweer tegen alle indringers en specifieke afweer gericht op één ziekteverwekker.

Niet-specifieke afweer is de eerste verdedigingslinie van het lichaam, zoals huid, slijmvliezen en maagzuur.

Specifieke afweer is gericht op één soort ziekteverwekker en wordt uitgevoerd door witte bloedcellen die antistoffen maken.

De huid vormt een barrière die voorkomt dat ziekteverwekkers het lichaam binnendringen.

Slijmvliezen vangen ziekteverwekkers op met slijm en trilharen voeren ze weer naar buiten.

Maagzuur doodt bacteriën die met voedsel in de maag terechtkomen.

Witte bloedcellen zijn cellen in het bloed die ziekteverwekkers herkennen en bestrijden.

Fagocyten zijn witte bloedcellen die ziekteverwekkers insluiten en verteren.

Lymfocyten zijn witte bloedcellen die specifieke antistoffen aanmaken tegen ziekteverwekkers.

Antistoffen zijn eiwitten die zich binden aan ziekteverwekkers en ze onschadelijk maken.

Antigenen zijn herkenningseiwitten op de buitenkant van ziekteverwekkers waarop antistoffen reageren.

Immuniteit betekent dat je lichaam snel kan reageren op een ziekteverwekker die het al eerder heeft bestreden.

Natuurlijke immuniteit ontstaat nadat je een ziekte hebt doorgemaakt en antistoffen hebt gevormd.

Kunstmatige immuniteit krijg je door vaccinatie, waarbij onschadelijke stukjes van een ziekteverwekker worden toegediend.

Een vaccin bevat onschadelijke delen van een ziekteverwekker die je afweersysteem activeren.

Een boostervaccinatie versterkt het geheugen van het afweersysteem zodat het langer werkzaam blijft.

Bij een allergie reageert het afweersysteem te heftig op onschadelijke stoffen zoals pollen of huisstof.

Het geheugen van het afweersysteem onthoudt ziekteverwekkers zodat je bij een volgende infectie sneller beschermd bent.

Een transplantatie is het vervangen van een ziek of beschadigd orgaan door een gezond orgaan van een donor.

Een donor is iemand die een orgaan of weefsel afstaat aan een ander persoon.

Bij een orgaantransplantatie wordt een volledig orgaan, zoals een hart of nier, overgeplaatst naar een patiënt.

Bij een weefseltransplantatie wordt een deel van het lichaam, zoals huid of hoornvlies, overgeplaatst.

Een donororgaan is een orgaan dat afkomstig is van een levende of overleden donor en wordt gebruikt voor transplantatie.

Afstoting is een reactie van het afweersysteem waarbij het getransplanteerde orgaan wordt aangevallen als vreemd weefsel.

Afstoting wordt voorkomen met medicijnen die het afweersysteem onderdrukken.

In het donorregister kun je aangeven of je na je dood organen of weefsels wilt afstaan.

Dat betekent dat je als donor wordt beschouwd tenzij je hebt aangegeven dat je dat niet wilt.

Een bloedtransfusie is het toedienen van bloed of bloedonderdelen aan iemand die dat nodig heeft.

Bij ernstig bloedverlies, operaties of bepaalde ziekten kan een bloedtransfusie nodig zijn.

De belangrijkste bloedgroepen zijn A, B, AB en O.

Het rhesusfactor-systeem bepaalt of iemand rhesuspositief (Rh+) of rhesusnegatief (Rh−) bloed heeft.

Een verkeerde combinatie van bloedgroepen kan een afweerreactie veroorzaken waarbij het bloed samenklontert.

Bij een verkeerde transfusie worden rode bloedcellen afgebroken, wat gevaarlijk kan zijn voor de ontvanger.

Gezonde volwassenen tussen 18 en 65 jaar mogen meestal bloed doneren.

Mannen mogen ongeveer vijf keer per jaar bloed geven, vrouwen drie keer per jaar.

De bloedbank controleert, scheidt en bewaart het bloed zodat het veilig kan worden gebruikt bij transfusies.

Bij plasmaferese wordt alleen het plasma uit het bloed gehaald en de rest van het bloed teruggegeven aan de donor.

Ze redden levens door organen te vervangen of bloedverlies aan te vullen bij zieken en gewonden.