Een orgaanstelsel is een groep organen die samenwerken aan één grote lichaamsfunctie, zoals de spijsvertering of de bloedsomloop.

Belangrijke orgaanstelsels zijn het ademhalingsstelsel, bloedvatenstelsel, spijsverteringsstelsel, uitscheidingsstelsel, zenuwstelsel en het voortplantingsstelsel.

Het ademhalingsstelsel zorgt voor opname van zuurstof en afgifte van koolstofdioxide aan de lucht.

Het bloedvatenstelsel vervoert zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen door het hele lichaam.

Het zenuwstelsel ontvangt prikkels, verwerkt informatie en stuurt spieren en organen aan.

De cel is de kleinste bouwsteen waaruit alle levende weefsels en organen zijn opgebouwd.

Een weefsel is een groep cellen met dezelfde bouw en functie, zoals spierweefsel of zenuwweefsel.

Een orgaan is een deel van het lichaam dat uit verschillende weefsels bestaat en een specifieke taak uitvoert.

Een weefsel bestaat uit één type cellen, een orgaan uit meerdere weefsels die samenwerken aan één taak.

Een organisme is een levend wezen dat uit één of meer cellen bestaat en alle levenskenmerken vertoont.

Groeien, ademhalen, uitscheiden, reageren op prikkels, voeden, bewegen en voortplanten zijn de belangrijkste levenskenmerken.

Orgaanstelsels werken samen om het lichaam in evenwicht te houden en alle processen goed te laten verlopen.

De functie van een orgaan is wat het orgaan doet om bij te dragen aan het functioneren van het lichaam als geheel.

Spieren trekken samen en bewegen botten, die als hefboom dienen om beweging mogelijk te maken.

Als een orgaan uitvalt, kan dat invloed hebben op het hele orgaanstelsel en soms levensgevaarlijk zijn.

Homeostase is het evenwicht waarbij het lichaam inwendige omstandigheden constant houdt, zoals temperatuur en bloedsuiker.

Het zenuwstelsel regelt en coördineert de activiteiten van verschillende organen zodat ze goed samenwerken.

Een mens heeft veel gespecialiseerde cellen die samenwerken; een eencellige voert alle functies in één cel uit.

Door signalen van het zenuwstelsel en hormonen uit het hormoonstelsel blijven organen op elkaar afgestemd.

Gespecialiseerde cellen kunnen efficiënter werken en maken samenwerking in complexe organismen mogelijk.

Het ademhalingsstelsel zorgt voor de opname van zuurstof in het bloed en de afgifte van koolstofdioxide aan de buitenlucht.

Neus, mondholte, keelholte, luchtpijp, bronchiën en longen behoren tot het ademhalingsstelsel.

In de longblaasjes vindt gaswisseling plaats: zuurstof gaat het bloed in en koolstofdioxide verlaat het bloed.

Zuurstof is nodig voor verbranding in de cellen, waardoor energie vrijkomt voor lichaamsprocessen.

Koolstofdioxide is een afvalstof die ontstaat bij verbranding in de cellen en via de longen wordt uitgeademd.

In de neusholte wordt lucht verwarmd, bevochtigd en gezuiverd van stofdeeltjes door neusharen en slijm.

Het strottenhoofd sluit bij het slikken de luchtpijp af en bevat de stembanden waarmee je geluid maakt.

Het middenrif beweegt op en neer om de longen te laten uitzetten bij inademing en inkrimpen bij uitademing.

Bij inademing gaat lucht via neus of mond, keelholte, luchtpijp en bronchiën naar de longblaasjes.

Bij borstademhaling bewegen ribben en borstkas; bij buikademhaling beweegt vooral het middenrif.

Gaswisseling is het proces waarbij zuurstof en koolstofdioxide worden uitgewisseld tussen lucht en bloed.

Een dunne wand maakt de afstand voor gasuitwisseling klein, waardoor zuurstof en koolstofdioxide snel diffunderen.

Bij hyperventilatie adem je te snel, waardoor er te veel koolstofdioxide uit het bloed verdwijnt.

Het ademcentrum ligt in de hersenstam en regelt automatisch de ademhaling op basis van het CO₂-gehalte in het bloed.

Bij inspanning stijgt de ademfrequentie omdat je cellen meer zuurstof nodig hebben en meer koolstofdioxide produceren.

Slijm en trilharen in de luchtwegen vangen stof en ziekteverwekkers op en voeren ze naar de keelholte af.

Longvolume is de hoeveelheid lucht die in de longen aanwezig is; het varieert tussen rust en inspanning.

Ademfrequentie is het aantal ademhalingen per minuut; gemiddeld 12 tot 16 keer per minuut in rust.

Hemoglobine in rode bloedcellen bindt zuurstof in de longen en geeft het af in de weefsels.

Roken beschadigt trilharen, vermindert gaswisseling en verhoogt het risico op longziekten zoals COPD en longkanker.

Bloed vervoert zuurstof, voedingsstoffen, afvalstoffen, hormonen en warmte door het hele lichaam.

Bloed bestaat uit plasma, rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes.

Bloedplasma is de vloeistof waarin voedingsstoffen, afvalstoffen en hormonen zijn opgelost.

Rode bloedcellen vervoeren zuurstof met behulp van het eiwit hemoglobine.

Hemoglobine bindt zuurstof in de longen en geeft het af in de weefsels waar het nodig is.

Witte bloedcellen beschermen het lichaam tegen ziekteverwekkers door ze aan te vallen of onschadelijk te maken.

Bloedplaatjes spelen een rol bij de bloedstolling en zorgen dat wonden snel dichten.

Bij bloedstolling vormen fibrinedraden een netwerk dat bloedcellen vasthoudt en zo een korstje maakt.

Bloed verdeelt warmte door het lichaam en helpt zo om de lichaamstemperatuur constant te houden.

De bloedsomloop zorgt ervoor dat het bloed continu rondgepompt wordt zodat elke cel stoffen kan opnemen en afgeven.

Slagaders voeren bloed van het hart af, aders voeren bloed terug naar het hart en haarvaten verbinden beide netwerken.

Plasma-eiwitten helpen bij transport van stoffen en spelen een rol bij bloedstolling en afweer.

Bij een tekort aan rode bloedcellen ontstaat bloedarmoede, waardoor je minder zuurstof kunt vervoeren en sneller moe wordt.

Bloedarmoede is een aandoening waarbij het bloed te weinig hemoglobine of rode bloedcellen bevat.

Bij een bloedtransfusie krijgt iemand bloed toegediend van een donor om bloedverlies of een tekort aan te vullen.

Bloedgroepen worden bepaald door bepaalde eiwitten op het oppervlak van rode bloedcellen, zoals A, B, AB of O.

De rhesusfactor is een extra eiwit op rode bloedcellen; iemand kan rhesus-positief of rhesus-negatief zijn.

Als bloedgroepen niet overeenkomen, kunnen rode bloedcellen aan elkaar klonteren, wat gevaarlijk is.

De milt breekt oude rode bloedcellen af en helpt bij de afweer van ziekteverwekkers.

Afvalstoffen worden via het bloed naar de nieren vervoerd, waar ze uit het lichaam worden verwijderd met de urine.

De bloedsomloop is het systeem van hart en bloedvaten dat zorgt voor het rondpompen van bloed door het hele lichaam.

Het hart en de bloedvaten, waaronder slagaders, aders en haarvaten, behoren tot de bloedsomloop.

Het hart pompt bloed door het lichaam zodat zuurstof en voedingsstoffen bij alle cellen kunnen komen.

Het hart bestaat uit twee boezems en twee kamers, gescheiden door hartkleppen.

De kleine bloedsomloop voert bloed van het hart naar de longen en terug, om zuurstof op te nemen en koolstofdioxide af te geven.

De grote bloedsomloop vervoert zuurstofrijk bloed van het hart naar het lichaam en zuurstofarm bloed terug naar het hart.

Hartkleppen zorgen ervoor dat bloed maar in één richting stroomt en niet terugloopt in het hart.

Bij elke hartslag trekken de kamers samen om bloed de slagaders in te pompen.

De hartslagfrequentie is het aantal keren dat het hart per minuut samentrekt; in rust gemiddeld 70 keer.

Bloeddruk is de kracht waarmee bloed tegen de wanden van de bloedvaten drukt.

Slagaders voeren bloed van het hart af en hebben een dikke spierwand, aders voeren bloed terug en hebben kleppen.

In de haarvaten vindt uitwisseling plaats van zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen tussen bloed en cellen.

Bij een dubbele bloedsomloop stroomt het bloed twee keer door het hart: één keer naar de longen en één keer naar het lichaam.

Zuurstofrijk bloed komt van de longen en gaat naar het lichaam; zuurstofarm bloed komt uit het lichaam en gaat naar de longen.

Kransslagaders voorzien de hartspier zelf van zuurstof en voedingsstoffen.

Bij een hartinfarct raakt een kransslagader verstopt, waardoor een deel van de hartspier geen zuurstof meer krijgt.

Een aderontsteking is een ontsteking van de wand van een ader, vaak veroorzaakt door een bloedpropje of infectie.

De lever haalt giftige stoffen uit het bloed en verwerkt voedingsstoffen uit het bloed dat uit de darmen komt.

De poortader vervoert bloed van de darmen naar de lever om voedingsstoffen te verwerken.

Een goede bloedsomloop zorgt dat alle cellen voldoende zuurstof en voedingsstoffen krijgen en afvalstoffen worden afgevoerd.

Weefselvloeistof is de vloeistof die tussen de cellen zit en zorgt voor het vervoer van zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen.

Weefselvloeistof ontstaat doordat een deel van het bloedplasma uit de haarvaten lekt naar de ruimte tussen de cellen.

De weefselvloeistof brengt voedingsstoffen en zuurstof naar de cellen en voert afvalstoffen van cellen af.

Bloedplasma stroomt in de bloedvaten, terwijl weefselvloeistof buiten de haarvaten tussen de cellen zit.

Lymfe is weefselvloeistof die in de lymfevaten terechtkomt en uiteindelijk terugstroomt naar het bloed.

Het lymfestelsel bestaat uit lymfevaten en lymfeknopen en voert overtollig vocht af en bestrijdt ziekteverwekkers.

Lymfeknopen filteren de lymfe en vernietigen bacteriën en virussen met behulp van witte bloedcellen.

Bloed geeft vloeistof af aan het weefsel, dat deels als lymfe weer terugkeert naar de bloedsomloop.

Afvalstoffen gaan vanuit de cellen via de weefselvloeistof naar het bloed om te worden afgevoerd naar de nieren of longen.

Diffusie is het verplaatsen van stoffen van een hoge naar een lage concentratie, zoals zuurstof van bloed naar cellen.

Osmose is het verplaatsen van water door een halfdoorlatend membraan van een lage naar een hoge concentratie opgeloste stoffen.

Door diffusie van deze stoffen uit de weefselvloeistof via de celmembraan de cel in.

Koolstofdioxide diffundeert vanuit de cel naar de weefselvloeistof en vervolgens naar het bloed.

Overtollig vocht wordt opgenomen door lymfevaten en via het lymfestelsel teruggevoerd naar het bloed.

Oedeem is een ophoping van weefselvloeistof waardoor een lichaamsdeel opzwelt, vaak door slechte afvoer via lymfevaten.

De lymfeknoop zwelt op doordat witte bloedcellen zich vermenigvuldigen om ziekteverwekkers te bestrijden.

Deze processen zorgen ervoor dat stoffen passief kunnen worden uitgewisseld tussen cellen en hun omgeving.

Het lymfestelsel vervoert afweercellen en herkent ziekteverwekkers zodat ze snel kunnen worden bestreden.

Lymfe stroomt via twee grote lymfevaten terug in de grote aders vlak bij het hart.

Een goed evenwicht voorkomt uitdroging of ophoping van vocht en zorgt voor een stabiele celomgeving.