Een prikkel is informatie uit je omgeving, zoals licht, geluid of aanraking, die door je zintuigen wordt opgevangen.

Je zintuigen vangen prikkels op uit je omgeving en zetten die om in signalen voor je hersenen.

Het gezichtszintuig vangt lichtprikkels op, waardoor je kunt zien.

Het gehoorzintuig in je oren vangt geluidstrillingen op.

Het reukzintuig in je neus vangt geurstoffen op uit de lucht.

Het smaakzintuig op je tong vangt smaakstoffen op uit je eten en drinken.

In je huid liggen tastzintuigen, pijnzintuigen, warmtezintuigen en koudezintuigen.

Het tastzintuig voelt hoe een voorwerp aanvoelt, bijvoorbeeld hard, zacht of plakkerig.

Een impuls is een elektrisch signaal dat door zenuwen van je zintuigen naar je hersenen gaat.

Het zenuwstelsel bestaat uit je hersenen, ruggenmerg en zenuwen die alle impulsen vervoeren.

Gevoelszenuwen brengen impulsen van de zintuigen naar het ruggenmerg en de hersenen.

Bewegingszenuwen sturen impulsen van de hersenen naar de spieren zodat je kunt reageren.

Schakelcellen verbinden zenuwcellen met elkaar en geven impulsen door in hersenen en ruggenmerg.

Je hersenen verwerken de impulsen van zintuigen en sturen nieuwe impulsen naar spieren om te reageren.

Het reukzintuig zet geurprikkels om in impulsen die via zenuwen naar de hersenen gaan.

Een hersencentrum is een deel van de hersenschors dat impulsen van een bepaald zintuig verwerkt, zoals het gezichtscentrum of gehoorcentrum.

Je hersenen raken gewend aan prikkels die steeds hetzelfde blijven en reageren daar niet meer op.

Bij nieuwe of opvallende prikkels sturen je hersenen impulsen naar je spieren om te reageren.

Waarnemen is het opvangen en herkennen van prikkels, reageren is de actie die je daarna uitvoert.

Je hersenen filteren onbelangrijke prikkels weg zodat je niet op alles tegelijk reageert.

Het gezichtszintuig bevindt zich in de ogen en vangt lichtprikkels op, zodat je kunt zien.

Het hoornvlies laat licht het oog binnen en buigt de lichtstralen zodat ze op het netvlies vallen.

De pupil regelt hoeveel licht het oog binnenkomt door groter of kleiner te worden.

De iris is het gekleurde deel van het oog dat de grootte van de pupil regelt met spieren.

Bij fel licht wordt de pupil kleiner om te voorkomen dat er te veel licht binnenkomt.

Bij weinig licht wordt de pupil groter zodat er meer licht in het oog valt.

De lens ligt achter de iris en zorgt ervoor dat het beeld scherp op het netvlies komt te staan.

Accommoderen is het veranderen van de vorm van de ooglens zodat je scherp kunt zien op verschillende afstanden.

De kringspieren in het straallichaam maken de lens boller of platter tijdens het accommoderen.

Het netvlies is een laag met zintuigcellen die lichtprikkels opvangen en omzetten in impulsen.

De gele vlek is de plek op het netvlies waarmee je het scherpst kunt zien.

De blinde vlek is de plaats waar de oogzenuw het oog verlaat en geen zintuigcellen liggen.

De ogen sturen impulsen via de oogzenuwen naar het gezichtscentrum in de hersenen, waar het beeld wordt gevormd.

Doordat elk oog vanuit een iets andere hoek kijkt, kun je afstanden beter inschatten en diepte zien.

Bij bijziendheid kun je dichtbij scherp zien, maar veraf niet goed, doordat het brandpunt vóór het netvlies ligt.

Bij verziendheid kun je veraf goed zien, maar dichtbij niet scherp, omdat het brandpunt achter het netvlies ligt.

Bijziendheid wordt gecorrigeerd met een holle (min-)lens die de lichtstralen iets uit elkaar laat lopen.

Verziendheid wordt gecorrigeerd met een bolle (plus-)lens die de lichtstralen naar elkaar toe buigt.

De pupilreflex is het automatisch groter of kleiner worden van de pupil bij verandering van de hoeveelheid licht.

Het gezichtscentrum is een deel van de hersenschors waar de impulsen van de ogen worden verwerkt tot een beeld.

Het gehoorzintuig ligt in je oren en vangt geluidstrillingen op zodat je kunt horen.

Geluid is trilling van lucht die door je oor wordt opgevangen en omgezet in impulsen.

De oorschelp vangt geluidstrillingen op en leidt ze naar de gehoorgang.

Het trommelvlies trilt mee met het geluid en geeft de trillingen door aan de gehoorbeentjes.

De gehoorbeentjes – hamer, aambeeld en stijgbeugel – versterken en geven trillingen door naar het slakkenhuis.

In het slakkenhuis worden trillingen omgezet in impulsen die via de gehoorzenuw naar de hersenen gaan.

De gehoorzenuw vervoert de impulsen van het slakkenhuis naar het gehoorcentrum in de hersenen.

Het gehoorcentrum in de hersenen verwerkt de impulsen tot geluid dat je bewust hoort.

De buis van Eustachius verbindt het middenoor met de keelholte en zorgt dat de luchtdruk aan beide kanten van het trommelvlies gelijk blijft.

Door verschil in luchtdruk tussen het middenoor en de buitenlucht trekt het trommelvlies naar binnen of buiten, wat pijn kan geven.

Toonhoogte is hoe hoog of laag een geluid klinkt, afhankelijk van de snelheid van de trillingen.

Volume is hoe hard of zacht een geluid klinkt, afhankelijk van de sterkte van de trillingen.

De zintuigcellen voor hoge tonen slijten sneller, waardoor ouderen die tonen vaak minder goed horen.

Gehoorschade ontstaat wanneer zintuigcellen in het slakkenhuis kapotgaan door te harde geluiden.

Je voorkomt gehoorschade door niet te lang naar harde muziek te luisteren en oordopjes te gebruiken.

Een gehoorapparaat versterkt geluiden zodat de zintuigcellen in het slakkenhuis ze beter kunnen opvangen.

Bij geleidingsdoofheid worden trillingen niet goed doorgegeven, bijvoorbeeld door een kapot trommelvlies of verstopt oor.

Bij zenuwdoofheid werken de zintuigcellen of de gehoorzenuw niet goed, waardoor geluid niet bij de hersenen aankomt.

In het evenwichtsorgaan in het binnenoor zitten zintuigcellen die bewegingen en stand van je hoofd waarnemen.

Het evenwichtsorgaan stuurt impulsen naar de hersenen zodat je lichaam in balans blijft bij bewegen.

Het reukzintuig ligt hoog in de neusholte en vangt geurstoffen op uit de lucht.

Geurstoffen lossen op in het neusslijmvlies en prikkelen de reukzintuigcellen, die impulsen naar de hersenen sturen.

Het smaakzintuig ligt in de smaakknopjes op je tong en herkent verschillende smaken.

De vijf basissmaken zijn zoet, zuur, zout, bitter en umami.

Umami is een hartige smaak die voorkomt in eiwitten, zoals in vlees of kaas.

Smaakknopjes liggen in kleine groefjes op de tong en bevatten smaakzintuigcellen.

Smaakstoffen lossen op in speeksel en prikkelen de smaakzintuigcellen, die impulsen naar de hersenen sturen.

De geur van voedsel bereikt het reukzintuig via de neusholte en versterkt zo de smaakervaring.

Bij een verstopte neus bereiken geurstoffen het reukzintuig niet, waardoor smaken zwakker lijken.

Het neusslijmvlies houdt de neusholte vochtig en zorgt dat geurstoffen kunnen oplossen en zintuigcellen prikkelen.

Reukzenuwen vervoeren de impulsen van de reukzintuigcellen naar het reukcentrum in de hersenen.

Het reukcentrum is een deel van de hersenen dat geurimpulsen herkent en ervoor zorgt dat je geuren bewust waarneemt.

Je reukzintuig kan waarschuwende geuren zoals rook, gas of bedorven eten snel herkennen.

Je hersenen raken gewend aan een constante geur, waardoor je die geur niet meer opmerkt.

Een smaakgewoonte ontstaat als je hersenen gewend raken aan bepaalde smaken die je vaak eet of drinkt.

Proeven gebeurt met smaakzintuigen op de tong, ruiken met reukzintuigen in de neus.

Speeksel lost smaakstoffen op zodat ze de smaakzintuigcellen op de tong kunnen bereiken.

Smaakzintuigcellen zetten smaakprikkels om in impulsen die via de smaakzenuwen naar de hersenen gaan.

Ze helpen je voedsel te herkennen, bedorven eten te vermijden en gevaarlijke stoffen te ruiken.

Het smaakcentrum in de hersenen combineert informatie van tong en neus tot één smaakervaring.

De hersenen verwerken informatie uit de zintuigen en sturen signalen naar de spieren en organen.

De hersenen bestaan uit de grote hersenen, kleine hersenen en de hersenstam.

De grote hersenen verwerken prikkels, regelen bewuste bewegingen en zorgen voor denken, geheugen en gevoel.

De kleine hersenen coördineren bewegingen en zorgen dat je houding en evenwicht goed blijven.

De hersenstam regelt automatische functies zoals ademhaling, hartslag en de spijsvertering.

De hersenschors is de buitenste laag van de grote hersenen waar bewuste waarnemingen en bewegingen worden geregeld.

Bewuste handelingen stuur je zelf aan, onbewuste handelingen verlopen automatisch via de hersenstam of reflexen.

Het ruggenmerg ligt in de wervelkolom en vervoert impulsen tussen hersenen en lichaam.

Reflexen zijn snelle, automatische reacties op prikkels die zonder nadenken verlopen.

Een reflexboog is de route die impulsen volgen bij een reflex: van zintuigcel via ruggenmerg naar de spier.

Een reflex gaat via het ruggenmerg zonder nadenken, een bewuste reactie gaat via de hersenen en duurt iets langer.

Het zenuwstelsel bestaat uit hersenen, ruggenmerg en zenuwen die impulsen vervoeren en verwerken.

Het centrale zenuwstelsel bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg, waar impulsen worden verwerkt.

Het perifere zenuwstelsel bestaat uit alle zenuwen die het centrale zenuwstelsel verbinden met spieren en organen.

Het gevoelscentrum verwerkt impulsen van zintuigen en zorgt dat je voelt wat er gebeurt.

Het bewegingscentrum stuurt impulsen naar de spieren om bewuste bewegingen uit te voeren.

Het geheugen is het vermogen van de hersenen om informatie op te slaan en later weer op te halen.

De hersenstam regelt levensbelangrijke functies; schade eraan kan levensgevaarlijk zijn.

De hersenen zijn voortdurend actief en gebruiken veel zuurstof en glucose om goed te werken.

Bewustzijn betekent dat je hersenen actief informatie verwerken en dat je weet wat er om je heen gebeurt.