Het skelet bestaat uit alle botten in je lichaam. Samen zorgen ze voor stevigheid, vorm en bescherming van organen.

Een volwassene heeft ongeveer 206 botten die samen het skelet vormen.

Het skelet geeft stevigheid, bepaalt de vorm van je lichaam, beschermt organen en maakt beweging mogelijk met behulp van spieren.

De borstkas bestaat uit het borstbeen, de ribben en de borstwervels van de wervelkolom.

De wervelkolom draagt de schedel, verbindt het boven- en onderlichaam en vangt schokken op bij lopen en springen.

Een bot bestaat uit beenweefsel met beencellen, bloedvaatjes, zenuwen en beenmerg in het midden.

Been is hard en stevig door veel kalk, terwijl kraakbeen buigzaam is door meer lijmstof en weinig kalk.

Kalk zorgt ervoor dat botten hard en stevig worden.

Lijmstof maakt botten een beetje buigzaam, zodat ze niet snel breken.

Beenmerg is de zachte stof in het midden van botten. In rood beenmerg worden bloedcellen gemaakt, in geel beenmerg wordt vet opgeslagen.

Pijpbeenderen zijn lange, ronde botten zoals dijbeenderen en opperarmbeenderen. Ze bevatten geel beenmerg.

Platte beenderen, zoals heupbeenderen en het borstbeen, bevatten rood beenmerg waarin bloedcellen worden gevormd.

Kraakbeenweefsel bestaat uit kraakbeencellen met een geleiachtige tussenstof die veel lijmstof bevat en weinig kalk.

Het skelet van een baby bestaat vooral uit kraakbeen, dat zacht en buigzaam is.

Verbening is het proces waarbij kraakbeen langzaam verandert in hard bot tijdens het opgroeien.

Groeischijven zijn stukjes kraakbeen aan de uiteinden van pijpbeenderen waar nieuw bot ontstaat, waardoor je groeit.

Tussen 15 en 20 jaar sluiten de groeischijven, en stopt de lengtegroei.

Bij ouderen verdwijnt lijmstof uit de botten, waardoor ze minder buigzaam en sneller breekbaar zijn.

De wervelkolom veert dankzij de dubbele S-vorm en de kraakbeenschijven tussen de wervels.

In het wervelgat ligt het ruggenmerg met zenuwcellen en zenuwen die signalen door het lichaam sturen.

Botten bewegen dankzij gewrichten en spieren die aan de botten vastzitten.

De vier soorten verbindingen zijn vergroeiing, naadverbinding, kraakbeenverbinding en gewrichten.

Bij een vergroeiing zijn botten tot één geheel samengegroeid, waardoor er geen beweging mogelijk is, zoals bij het heiligbeen.

Een naadverbinding is een onbeweeglijke verbinding waarbij botten met gekartelde randen stevig aan elkaar vastzitten, zoals in de schedel.

Bij een kraakbeenverbinding zijn botten verbonden door kraakbeen, waardoor beperkte beweging mogelijk is, zoals bij de ribben en het borstbeen.

Een gewricht is een beweeglijke verbinding tussen twee botten die beweging mogelijk maakt.

Een gewricht bestaat uit een gewrichtsknobbel, gewrichtskom, kraakbeen, gewrichtskapsel, gewrichtssmeer en soms gewrichtsbanden.

Het gewrichtskapsel houdt de botten bij elkaar en maakt gewrichtssmeer voor soepele bewegingen.

Gewrichtssmeer zorgt ervoor dat de botten soepel langs elkaar bewegen en niet slijten.

Gewrichtsbanden versterken het gewricht en houden de botten stevig op hun plaats.

Een kogelgewricht laat beweging in alle richtingen toe, zoals bij de schouder en heup.

Een scharniergewricht beweegt in één richting, zoals bij de elleboog of knie.

Een rolgewricht laat een bot om het andere rollen, bijvoorbeeld bij het draaien van de onderarm.

Een zadelgewricht maakt beweging in twee richtingen mogelijk, zoals bij de duim.

Een eivormig gewricht kan buigen, strekken en een beetje zijwaarts bewegen, zoals in je vingerkootjes.

Het kogelgewricht zit in je schouder en heup en maakt draaien en zwaaien mogelijk.

Kraakbeen zorgt ervoor dat botten soepel over elkaar glijden en beschermt tegen slijtage.

De meniscus zorgt dat de gewrichtsknobbels goed op het scheenbeen passen en vangt schokken op.

Zware gewrichten, zoals knie en enkel, hebben banden om extra steun te geven bij belasting.

De aanwezigheid van kraakbeen, gewrichtssmeer en een soepele kom-knobbelverbinding maakt gewrichten beweeglijk.

Het spierstelsel bestaat uit alle spieren in je lichaam die samen zorgen voor beweging, houding en kracht.

Een mens heeft ongeveer zeshonderd spieren die samen het lichaam laten bewegen.

Een spier bestaat uit spiervezels die samen spierbundels vormen, omgeven door taaie vliezen.

Een pees is een taai en stevig uiteinde van de spier waarmee de spier aan het bot vastzit.

Als een spier samentrekt, worden de spiervezels korter en trekt de spier aan het bot waardoor beweging ontstaat.

Hoe meer spiervezels tegelijk samentrekken, hoe groter de kracht van de spier is.

De armbuigspier (biceps) zorgt ervoor dat je onderarm naar je bovenarm toe buigt.

De armstrekspier (triceps) strekt de arm door aan het spaakbeen te trekken als hij samentrekt.

Antagonisten zijn twee spieren die elkaars tegenovergestelde bewegingen uitvoeren, zoals de biceps en triceps.

Een spier kan alleen trekken, dus is een tweede spier nodig om de tegenovergestelde beweging uit te voeren.

Willekeurige spieren kun je bewust aansturen, onwillekeurige spieren werken automatisch zonder dat je erover nadenkt.

Skeletspieren zijn de spieren die aan botten vastzitten en zorgen voor beweging van het skelet.

Glad spierweefsel zit in organen zoals de maag, darmen en bloedvaten en werkt langzaam maar raakt niet snel vermoeid.

De hartspier pompt bloed door het lichaam en werkt onafgebroken zonder moe te worden.

De hartspier rust kort tussen elke samentrekking, waardoor afvalstoffen worden afgevoerd en de spier niet uitgeput raakt.

Kringspieren knijpen de darm dicht en lengtespieren trekken de darm korter, waardoor voedsel naar beneden wordt geduwd.

De haarspiertjes trekken samen bij kou of schrik, waardoor de haartjes rechtop gaan staan en je kippenvel krijgt.

Dwarsgestreept spierweefsel bestaat uit lange spiervezels met streepjes, die sterk zijn maar snel moe worden.

Glad spierweefsel werkt langzaam en automatisch, dwarsgestreept spierweefsel is krachtig en bestuurbaar met je wil.

De hartspier, spieren in darmen en bloedvaten en haarspiertjes werken vanzelf zonder bewuste controle.

Een blessure is een beschadiging aan een bot, spier of gewricht die vaak ontstaat door vallen, overbelasting of een verkeerde beweging.

Blessures ontstaan door een val, een botsing, verkeerd tillen of door te lang dezelfde beweging te herhalen.

Overbelasting betekent dat spieren of gewrichten te zwaar of te vaak worden gebruikt, waardoor ze beschadigd raken.

Bij een botbreuk is een bot gebroken of gescheurd, vaak door een harde klap of val.

De arts zet de botdelen op hun plaats en vaak komt er gips omheen; na ongeveer zes weken groeien de botstukken weer aan elkaar.

Bij een ontwrichting is de gewrichtsknobbel uit de kom geschoten, waardoor het gewricht niet meer goed beweegt.

Een verstuiking is een blessure waarbij de gewrichtsbanden zijn opgerekt of ingescheurd doordat een gewricht te ver is bewogen.

Een knieblessure ontstaat vaak door een verkeerde draaibeweging waarbij kruisbanden of meniscus beschadigen.

Een meniscusscheur is een scheurtje in het kraakbeen van de knie dat pijn en een ‘op slot’ zittende knie veroorzaakt.

Vocht in de knie ontstaat als reactie op een blessure, doordat er bloed of weefselvocht in het gewricht ophoopt.

Spierpijn ontstaat door ophoping van afvalstoffen in de spieren na zware of langdurige inspanning.

Een kneuzing is een beschadiging van spiervezels en bloedvaatjes door een klap of val, vaak met een blauwe plek als gevolg.

Spierkramp is het plotseling en pijnlijk samentrekken van een spier door overbelasting of vermoeidheid.

Een spierscheuring is een scheurtje in de spiervezels of de vliezen eromheen, vaak na te zwaar belasten van de spier.

Een zweepslag is een plotselinge spierscheuring, meestal in de kuitspier, die een scherpe pijn veroorzaakt.

Je voorkomt blessures door goede kleding, bescherming, een warming-up, intapen van gewrichten en een coolingdown.

Een warming-up zorgt dat spieren warm en soepel worden, waardoor ze minder snel scheuren of overbelast raken.

Een coolingdown bevordert de bloedsomloop zodat afvalstoffen uit de spieren worden afgevoerd en spierpijn vermindert.

Een goede lichaamshouding is staan of zitten met een rechte rug, waarbij de dubbele S-vorm van de wervelkolom behouden blijft.

Bij een hernia puilt een kraakbeenschijf uit en drukt op een zenuw, wat pijn en soms uitval veroorzaakt.

Het skelet laat zien hoe een dier leeft en beweegt, omdat de bouw is aangepast aan zijn leefomgeving en manier van voortbewegen.

Alle gewervelde dieren hebben een schedel, wervelkolom, ribben en vaak ook ledematen en een bekken.

Ze hebben hetzelfde bouwplan, maar de vorm van de botten verschilt door aanpassing aan hun leefwijze.

Bij vleermuizen zijn de vingers lang en verbonden met een vlies, waardoor ze kunnen vliegen.

Een mol heeft korte, stevige voorpoten met grote graafklauwen om zich door de grond te bewegen.

Een walvis heeft korte, brede voorpoten als vinnen en beweegt zijn staart op en neer om te zwemmen.

De torpedovorm zorgt voor een gestroomlijnd lichaam waardoor vissen snel en soepel door het water kunnen bewegen.

Een vis beweegt door golfbewegingen met de wervelkolom van links naar rechts en duwt zich voort met de staartvin.

Walvissen en dolfijnen bewegen hun wervelkolom op en neer in plaats van zijwaarts, net als landzoogdieren.

Kikkers gebruiken hun sterke achterpoten om te springen en hun wervelkolom om te buigen bij de afzet.

Een slang kronkelt met zijn zeer beweeglijke wervelkolom en zet zich af tegen de ondergrond om vooruit te komen.

Hagedissen kruipen met korte poten aan de zijkant van hun lichaam en maken bij het lopen een kronkelende beweging.

Bij vogels en zoogdieren staan de poten recht onder het lichaam, waardoor de rug op en neer beweegt tijdens het lopen of vliegen.

Gewervelde dieren hebben een inwendig skelet met een wervelkolom, ongewervelde dieren hebben dat niet.

Een uitwendig skelet zit aan de buitenkant van het lichaam en beschermt het dier, zoals bij insecten of schelpdieren.

Het skelet van een slak bestaat uit kalk en groeit mee in de vorm van een spiraalvormig huisje.

Chitine is een harde stof waaruit het pantser van insecten, spinnen en kreeften bestaat.

Vervellen betekent dat een dier zijn oude pantser afwerpt zodat het kan groeien voordat het nieuwe skelet hard wordt.

Een insect beweegt doordat spieren aan de binnenkant van het pantser trekken aan de verschillende pootdelen met gewrichten ertussen.

Een regenworm beweegt door afwisselend kringspieren en lengtespieren samen te trekken en zich met borsteltjes af te zetten tegen de bodem.