Organen zijn delen van je lichaam met een eigen taak, zoals het hart dat bloed rondpompt of je ogen die je laten zien.

Je hebt veel organen omdat elk orgaan een specifieke taak uitvoert en je samen laten leven, bewegen en functioneren.

Met een torso kun je organen bekijken omdat je de plastic onderdelen eruit kunt halen en hun plek kunt zien.

Een orgaanstelsel is een groep organen die samenwerken aan dezelfde taak, zoals het hart en de bloedvaten in het bloedvatenstelsel.

Het ademhalingsstelsel haalt zuurstof uit de lucht via je neus of mond, luchtpijp en longen.

Voedsel gaat via de mond naar de slokdarm, daarna naar de maag en darmen waar voedingsstoffen worden opgenomen.

Verteren betekent dat voedsel kleiner wordt gemaakt zodat voedingsstoffen in je bloed kunnen worden opgenomen.

Het skelet geeft je lichaam stevigheid en zorgt ervoor dat je rechtop kunt blijven staan.

Je kunt bewegen doordat al je spieren samenwerken in het spierstelsel.

Je ademhalingsstelsel neemt extra zuurstof op, je hart pompt sneller en je spieren gebruiken die zuurstof om te bewegen.

Je gaat hijgen omdat je spieren meer zuurstof nodig hebben en je sneller lucht moet binnenhalen.

Je hart klopt sneller om meer zuurstof en voedingsstoffen naar je spieren te sturen.

Organen bestaan uit cellen, dat zijn heel kleine bouwsteentjes die je alleen met een microscoop kunt zien.

Cellen zien er verschillend uit omdat ze verschillende taken hebben, zoals lange spiercellen of platte wangcellen.

De celkern regelt alles in de cel en stuurt de cel aan.

Cytoplasma is de stroperige vloeistof in de cel waarin de celonderdelen liggen.

Het celmembraan houdt alles in de cel bij elkaar en beschermt de inhoud.

Een weefsel is een groep cellen van hetzelfde type met dezelfde taak, zoals spierweefsel.

Spiercellen kunnen samentrekken en daardoor worden je spieren korter, waardoor je kunt bewegen.

Cellen vormen samen weefsels, weefsels vormen organen en organen laten je hele lichaam werken.

Een organisme is een levend wezen, zoals een mens, dier of plant.

Je neemt organismen waar door te kijken, horen, voelen, ruiken of proeven.

Met een loep kun je kleine onderdelen van organismen ongeveer tien keer vergroten.

Een microscoop gebruik je om heel kleine onderdelen zoals cellen sterk te vergroten.

Een preparaat is een dun stukje materiaal op een objectglas met een dekglaasje erop om onder de microscoop te bekijken.

Het moet dun zijn zodat het licht van de microscoop er goed doorheen kan schijnen.

Dat is een tekening waarin je heel precies alle details tekent zoals je ze ziet.

Dat is een tekening waarin je alleen de belangrijkste onderdelen en kenmerken weergeeft.

Je zet de vergroting erbij zodat anderen weten hoe groot het beeld onder de microscoop was.

Je vermenigvuldigt de vergroting van het oculair met die van het objectief.

Een lengtedoorsnede is een doorsnede die in de lengte door een organisme wordt gemaakt.

Een dwarsdoorsnede is een doorsnede die dwars door een organisme wordt gemaakt.

Kenmerken zijn eigenschappen waaraan je een organisme kunt herkennen.

Een beschrijving moet nauwkeurig zijn zodat anderen precies begrijpen welk organisme je bedoelt.

Determineren betekent dat je met vragen en kenmerken de naam van een organisme opzoekt.

Een zoekkaart is een kaart met vragen over kenmerken waarmee je stap voor stap de naam van een organisme vindt.

Je moet nauwkeurig kijken omdat sommige verschillen tussen soorten heel klein zijn.

Een flora is een boek waarin veel plantensoorten met determinatietabellen staan.

Je beantwoordt steeds een ja-of-nee-vraag over kenmerken totdat je bij de juiste naam uitkomt.

Je kunt kenmerken invoeren in een programma of app dat daaruit de naam van het organisme afleidt.

Een onderzoeksvraag is de vraag waarop je tijdens een onderzoek antwoord wilt vinden.

Je onderzoekt één ding tegelijk zodat je precies weet waardoor een resultaat wordt veroorzaakt.

Een hypothese is een mogelijk antwoord op je onderzoeksvraag dat je vooraf bedenkt.

Je maakt een werkplan om duidelijk te beschrijven hoe je het onderzoek gaat uitvoeren.

In de werkwijze staat hoe je het onderzoek uitvoert, wanneer je meet en hoe lang het onderzoek duurt.

Door vaker te meten zie je of de resultaten betrouwbaar zijn en niet toevallig.

Een proefopstelling is de manier waarop je materialen neerzet om een experiment uit te voeren.

Een steekproef is een deel van een groep dat je onderzoekt om iets te weten te komen over de hele groep.

Een proefvlak gebruik je om een klein deel van een gebied te onderzoeken, bijvoorbeeld planten in een weiland.

Daarin zet je alle spullen die je nodig hebt om het onderzoek goed uit te voeren.

Resultaten zijn waarnemingen, tellingen of metingen die je tijdens het onderzoek verzamelt.

Waarnemingen leg je vast in een tekening of beschrijving zodat anderen kunnen zien wat je hebt gezien.

Een turflijst gebruik je om duidelijk bij te houden hoe vaak iets voorkomt.

Een tabel is een overzicht van getallen of gegevens die je makkelijk kunt aflezen.

Een staafdiagram gebruik je om aantallen of hoeveelheden duidelijk te vergelijken.

Een lijndiagram laat zien hoe iets verandert in de tijd, zoals groei of temperatuur.

Een grafiek is de lijn in een lijndiagram die de meetpunten met elkaar verbindt.

Een cirkeldiagram laat zien hoeveel procent een deel is van het totaal.

Een legenda vertelt welke kleur of vorm in een diagram bij welke waarde hoort.

Je kijkt of de resultaten antwoord geven op de onderzoeksvraag en vergelijkt dat met je hypothese.

Fossielen zijn versteende overblijfselen of afdrukken van planten en dieren die vroeger leefden.

Onderzoekers bestuderen fossielen en reconstrueren daarmee hoe dieren en planten eruit moeten hebben gezien.

Een paleontoloog onderzoekt fossielen om informatie te krijgen over vroegere organismen.

Ze laten zien hoe het leven er miljoenen jaren geleden uitzag en welke organismen toen leefden.

Het laat zien dat deze varen heel groot kon worden en al 300 miljoen jaar geleden voorkwam.

De Archaeopteryx is een fossiel dier dat kenmerken heeft van reptielen en vogels en als overgangsvorm wordt gezien.

De zachte delen verteren snel en alleen harde delen blijven soms bewaard onder de juiste omstandigheden.

Sediment is een laag van zand, klei en schelpdeeltjes die harde delen van dode organismen kan bedekken.

Door druk en warmte worden lagen sediment in miljoenen jaren zo hard als steen.

Daar worden dode planten en dieren snel begraven door zand en klei, waardoor de kans op fossielen groter is.

In woestijnen kunnen zandstormen dode dieren snel bedekken, waardoor ze behouden blijven.

Erosie is het afslijten van de aardbodem door wind en water waardoor fossielen zichtbaar kunnen worden.

Gesteentelagen kunnen verschuiven en plooien waardoor fossielen later aan het oppervlak komen.

Door te kijken in welke steenlaag het fossiel zit of door te meten hoe snel stoffen in het fossiel veranderen.

Gidsfossielen zijn fossielen die veel voorkomen, makkelijk herkenbaar zijn en slechts kort hebben bestaan.

Ze helpen bepalen hoe oud een gesteentelaag is omdat ze maar in een paar lagen voorkomen.

Een ammoniet is een uitgestorven inktvis met een spiraalvormige schelp die vaak als gidsfossiel wordt gebruikt.

Bladeren kunnen door modder worden bedekt en in de loop van tijd veranderen in steenkoolachtige afdrukken.

Door chemische veranderingen kunnen plantenresten veranderen in steenkoolachtige materialen.

Aardwarmte helpt sedimentlagen hard te maken waardoor de resten van organismen verstenen.