12.3 Voeding en leefstijl Samenvatting
De Schijf van Vijf
De Schijf van Vijf is een hulpmiddel dat helpt om dagelijks alle benodigde voedingsstoffen binnen te krijgen. Het bestaat uit vijf vakken die samen bijdragen aan een gezonde en evenwichtige voeding:
- Groente en fruit: Minimaal 250 gram groente en 2 stuks fruit per dag.
- Vetten: Gebruik plantaardige, zachte of vloeibare vetten, zoals halvarine en olie.
- Eiwitrijke producten: Variatie in vis, peulvruchten, vlees, noten, ei en magere zuivel.
- Volkorenproducten: Volkorenbrood, zilvervliesrijst en aardappelen leveren koolhydraten en vezels.
- Dranken: Drink voldoende water, eventueel aangevuld met thee en koffie met mate.
Producten buiten de Schijf van Vijf, zoals voedingsmiddelen met veel zout, suiker of verzadigd vet, dienen beperkt te worden. Gezond eten gaat samen met voldoende bewegen, niet roken en tijd nemen voor ontspanning.
Energiebehoefte en energieverbruik
Energie is nodig voor de grondstofwisseling (basisprocessen in rust) en voor beweging. De energiebehoefte hangt af van geslacht, leeftijd, lengte, gewicht en omgevingstemperatuur. Extra lichamelijke activiteit verhoogt het energieverbruik.
- Overvoeding: Leidt tot vetopslag en mogelijk overgewicht.
- Ondervoeding: Kan leiden tot gewichtsverlies en gebreksziekten.
- Balans: Eet gevarieerd en afgestemd op je energiebehoefte om gezondheidsproblemen te voorkomen.
Afvallen en gezonde aanpassingen
Afvallen lukt het best door meer te bewegen en gezonder te eten, bijvoorbeeld door meer groente te eten en minder snacks of frisdrank te gebruiken. Crashdiëten of maaltijden overslaan zijn af te raden, omdat ze kunnen leiden tot tekorten en niet vol te houden zijn.
Eetstoornissen
Eetstoornissen, zoals anorexia nervosa, boulimia nervosa en eetbuistoornis, zijn geestelijke aandoeningen die invloed hebben op eetgedrag en lichaamsgewicht. Oorzaken kunnen zijn sociale druk, trauma’s, perfectionisme of een sterke behoefte aan controle. De gevolgen zijn ernstig, zowel lichamelijk als psychisch. Professionele hulp, bijvoorbeeld van een huisarts, is belangrijk voor herstel.
Woordenlijst
- Energieverbruik: Hoeveelheid energie die wordt verbruikt voor stofwisseling en lichamelijke activiteit samen.
- Grondstofwisseling: Energie die nodig is voor de stofwisseling van een lichaam in rust.
- Ondergewicht: Wanneer een persoon minder weegt dan gezond is.
- Ondervoeding: Tekort aan bepaalde voedingsstoffen.
- Overgewicht: Wanneer een persoon meer weegt dan gezond is.
- Overvoeding: Meer eten dan het lichaam nodig heeft aan energie.
- Schijf van Vijf: Hulpmiddel om alle voedingsstoffen via voeding binnen te krijgen die per dag nodig zijn.
- Vermageren: Wanneer een persoon lichaamsgewicht verliest door een tekort aan energie via de voeding.
Klaar met lezen? Test jezelf met vragen over 12.3 .