Drie patiënten, drie zakken rode bloedcellen. Iedereen helpen lukt alleen als je verder kijkt dan de eerste match.
Verdeel drie donoreenheden
Begin met O− voor AB+. Vergelijk daarna een andere eerste keuze.
01 · Voorspel
Ontvanger AB+ is als eerste aan de beurt. De beschikbare eenheden zijn A+, A− en O−. Welke geef je aan AB+ als er daarna ook een ontvanger met A− en een met O− aankomen?
02 · Probeer
Nodig · Zes papiertjes en een pen, of gebruik de interactieve bloedbank. Alle patiënten en eenheden zijn fictief.
03 · Verklaar
Rode bloedcellen kunnen A-, B- en D-antigenen dragen. Antistoffen kunnen aan passende antigenen op donorcellen binden. Bij een verkeerde combinatie van ABO-bloedgroepen kunnen rode bloedcellen samenklonteren en worden afgebroken. Dit voorraadmodel gebruikt alleen ABO en resus D voor rode bloedcellen. De oplossing is A+ voor AB+, A− voor A− en O− voor O−. AB+ kan alle drie de zakken krijgen, maar de ontvanger met O− heeft in dit model alleen O− als optie. In de praktijk gelden extra controles en kunnen transfusiediensten in noodsituaties andere afwegingen maken.
Denkvraag · Stel dat de O−-ontvanger voorlopig wegvalt. Waarom kan het dan nog steeds verstandig zijn de zak O− in voorraad te houden?
04 · Check
Voor de docent
Laat leerlingen eerst O− aan AB+ geven. Welke ontvanger heeft nu geen passende zak meer? Laat ze daarna opnieuw verdelen, ditmaal beginnend bij de ontvanger met de minste keuze. Vraag bij een ongeschikte combinatie welk antigeen op de donorcellen het probleem is. Bespreek dat de opdracht over rode bloedcellen gaat en dat voor plasma andere regels gelden.
Een volgende ontvanger met O− kan deze zak nodig hebben. Vraag of er ook een andere verdeling mogelijk is als er een tweede zak A− bij komt.